Shloka 13
Arjuna’s Absence, Bhīma’s Kṣātra-Dharma Appeal, and Bṛhadaśva’s Arrival
Nala-Upākhyāna Begins
मन्ये मन्युसमुद्धूता: पुत्राणां तव संयुगे । अन्तं पार्था: करिष्यन्ति भार्यामर्षसमन्विता:,मेरा तो ऐसा विश्वास है कि अपनी पत्नीके अपमानजनित अमर्षसे युक्त और रोषसे उत्तेजित हो समस्त कुन्तीपुत्र संग्राममें आपके पुत्रोंका संहार कर डालेंगे
manye manyu-samuddhūtāḥ putrāṇāṁ tava saṁyuge | antaṁ pārthāḥ kariṣyanti bhāryā-marṣa-samanvitāḥ ||
సంజయుడు అన్నాడు—భార్యకు జరిగిన అవమానంతో పుట్టిన అమర్షంతో యుక్తులై, కోపంతో ఉద్ధూతులైన పృథాపుత్రులు యుద్ధంలో మీ కుమారులకు అంతం చేస్తారని నేను నమ్ముతున్నాను.
संजय उवाच
Educational Q&A
When injustice and humiliation—especially against one’s protected dependents—are left unaddressed, they generate righteous indignation (manyu) that can override restraint and drive catastrophic outcomes. The verse highlights the ethical causality in the epic: adharma provokes a dharmic response that, once militarized, culminates in destruction.
Sanjaya warns Dhṛtarāṣṭra that the Pāṇḍavas, stirred by anger and by their inability to tolerate the insult to their wife (Draupadī), will in the coming battle bring about the death of Dhṛtarāṣṭra’s sons (the Kauravas).