Shloka 42
Draupadī’s Lament and Theodicy: Dharma, Dice, and Īśvara’s Governance (Āraṇyaka-parva 31)
Devanagari script
यस्य प्रसादात् तद्धक्तो मर्त्यों गच्छत्यमर्त्यताम् | उत्तमां देवतां कृष्णे मावमंस्था: कथंचन,कृष्णे! जिनके कृपाप्रसादसे उनके प्रति भक्तिभाव रखनेवाला मरणधर्मा मनुष्य अमरत्वको प्राप्त हो जाता है, उन परमदेव परमेश्वरकी तुमको किसी प्रकार अवहेलना नहीं करनी चाहिये
Translation
ఓ కృష్ణా! ఎవరి కృపవల్ల ఆయన భక్తుడు మర్త్యుడైయుండి కూడా అమరత్వాన్ని పొందుతాడో, ఆ పరమ దేవతను నీవు ఏ విధంగానూ అవమానించకుము.
Word by Word
यस्यof whom/whose
यस्य:
Adhikarana
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
प्रसादात्from (his) grace/favor
प्रसादात्:
Apadana
TypeNoun
Rootप्रसाद
FormMasculine, Ablative, Singular
तत्that (state/goal)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
भक्तःdevoted (one)
भक्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootभक्त
FormMasculine, Nominative, Singular
मर्त्यःmortal man
मर्त्यः:
Karta
TypeNoun
Rootमर्त्य
FormMasculine, Nominative, Singular
गच्छतिgoes/attains
गच्छति:
TypeVerb
Rootगम्
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
अमर्त्यताम्immortality
अमर्त्यताम्:
Karma
TypeNoun
Rootअमर्त्यता
FormFeminine, Accusative, Singular
उत्तमाम्supreme/best
उत्तमाम्:
TypeAdjective
Rootउत्तम
FormFeminine, Accusative, Singular
देवताम्deity/divinity
देवताम्:
Karma
TypeNoun
Rootदेवता
FormFeminine, Accusative, Singular
कृष्णेin/with regard to Krishna
कृष्णे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकृष्ण
FormMasculine, Locative, Singular
माdo not
मा:
TypeIndeclinable
Rootमा
अवमंस्थाःdisrespect/insult
अवमंस्थाः:
TypeVerb
Rootअवमंस्/अवमन्थ्
FormImperative (prohibitive with मा), Second, Singular, Parasmaipada
कथंचनin any way/at all
कथंचन:
TypeIndeclinable
Rootकथंचन
कृष्णेO Krishna!
कृष्णे:
Sampradana
TypeNoun
Rootकृष्ण
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
युधिछिर उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Cross References
Meter (Chandas)
Sandhi Notes