Shloka 19
Devanagari script
एते हि विबुधा: सर्वे पुरन्दरमुखा दिवि,भामिनि! ये इन्द्र आदि समस्त देवता आकाशमें खड़े होकर मुसकराते हुए-से मेरी ओर इस भावसे देख रहे हैं कि मैं तुम्हारे द्वारा कैसा ठगा गया? देखो न, इन देवताओंकी ओर। मैंने तुम्हें पहलेसे ही दिव्य दृष्टि दे दी है, जिससे तुम मुझे देख सकती हो
Translation
ఓ భామిని! ఇంద్రాది సమస్త దేవతలు ఆకాశంలో నిలిచి ఉన్నారు; వారు చిరునవ్వుతో నన్ను చూస్తున్నట్లున్నారు—“చూడు, ఇతడు ఆమె చేత ఎలా మోసపోయాడు!” అని. ఆ దేవగణాలను చూడు. నీవు నన్ను చూడగలిగేలా నేను ముందే నీకు దివ్యదృష్టిని ఇచ్చాను।
Word by Word
एतेthese
एते:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
विबुधाःgods/wise beings
विबुधाः:
Karta
TypeNoun
Rootविबुध
FormMasculine, Nominative, Plural
सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Nominative, Plural
पुरन्दरमुखाःhaving Purandara (Indra) at the head
पुरन्दरमुखाः:
Karta
TypeAdjective
Rootपुरन्दरमुख
FormMasculine, Nominative, Plural
दिविin heaven
दिवि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदिव्
FormFeminine, Locative, Singular
भामिनिO fair/angry lady
भामिनि:
TypeNoun
Rootभामिनी
FormFeminine, Vocative, Singular
येwho/which
ये:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Plural
इन्द्रादिIndra and others
इन्द्रादि:
Karta
TypeNoun
Rootइन्द्रादि
FormMasculine, Nominative, Plural
समस्ताःentire/all together
समस्ताः:
Karta
TypeAdjective
Rootसमस्त
FormMasculine, Nominative, Plural
देवताःdeities
देवताः:
Karta
TypeNoun
Rootदेवता
FormFeminine, Nominative, Plural
आकाशेin the sky
आकाशे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootआकाश
FormMasculine, Locative, Singular
स्थित्वाhaving stood
स्थित्वा:
TypeVerb
Rootस्था
Formक्त्वा (absolutive/gerund)
स्मयमानाःsmiling
स्मयमानाः:
Karta
TypeVerb
Rootस्मि
Formशानच् (present active participle), Masculine, Nominative, Plural
इवas if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
माम्me
माम्:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormAccusative, Singular
अभितःtowards/around
अभितः:
TypeIndeclinable
Rootअभितः
पश्यन्तिthey see/look
पश्यन्ति:
TypeVerb
Rootदृश्
FormPresent, Third, Plural, Parasmaipada
कथम्how
कथम्:
TypeIndeclinable
Rootकथम्
त्वयाby you
त्वया:
Karana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormInstrumental, Singular
अहम्I
अहम्:
Karta
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormNominative, Singular
वञ्चितःdeceived/cheated
वञ्चितः:
TypeVerb
Rootवञ्च्
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Singular
इतिthus (quotative)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
भावेनwith the idea/attitude
भावेन:
Karana
TypeNoun
Rootभाव
FormMasculine, Instrumental, Singular
पश्यsee!
पश्य:
TypeVerb
Rootदृश्
FormImperative, Second, Singular, Parasmaipada
नnot (emphatic particle in 'पश्य न')
न:
TypeIndeclinable
Rootन
एतान्these
एतान्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Accusative, Plural
देवान्gods
देवान्:
Karma
TypeNoun
Rootदेव
FormMasculine, Accusative, Plural
अहम्I
अहम्:
Karta
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormNominative, Singular
तेto you
ते:
Sampradana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormDative, Singular
पूर्वम्before/previously
पूर्वम्:
TypeIndeclinable
Rootपूर्व
दिव्यदृष्टिम्divine sight
दिव्यदृष्टिम्:
Karma
TypeNoun
Rootदिव्यदृष्टि
FormFeminine, Accusative, Singular
दत्तवान्have given
दत्तवान्:
TypeVerb
Rootदा
Formक्तवत् (perfect participle active), Masculine, Nominative, Singular
ययाby which
यया:
Karana
TypePronoun
Rootयद्
FormFeminine, Instrumental, Singular
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormNominative, Singular
माम्me
माम्:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormAccusative, Singular
द्रष्टुम्to see
द्रष्टुम्:
TypeVerb
Rootदृश्
Formतुमुन् (infinitive)
अर्हसिyou are able/fit (to)
अर्हसि:
TypeVerb
Rootअर्ह्
FormPresent, Second, Singular, Parasmaipada
Speaker
सूर्य उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Cross References
Meter (Chandas)
Sandhi Notes