Shloka 25
अध्याय ३० — क्रोधदोषाः क्षमाप्रशंसा च
Defects of Anger and the Praise of Forbearance
शकुनिस्तन्तुबद्धो वा नियतो5यमनीश्वर: । ईश्वरस्य वशे तिषछेन्नान्येषां नात्मन: प्रभु:,जीव स्वतन्त्र नहीं है, वह डोरेमें बँधे हुए पक्षीकी भाँति कर्मके बन्धनमें बँधा होनेसे परतन्त्र है। वह ईश्वरके ही वशमें होता है। उसका न दूसरोंपर वश चलता है, न अपने ऊपर
śakunisti tantubaddho vā niyato ’yam anīśvaraḥ | īśvarasya vaśe tiṣṭhen nānyeṣāṃ nātmanaḥ prabhuḥ ||
యుధిష్ఠిరుడు అన్నాడు— దారంతో కట్టబడిన పక్షిలా ఈ జీవుడు కర్మబంధనంలో బంధింపబడి నియంత్రితుడై, స్వతంత్రశక్తి లేనివాడు. అతడు కేవలం ఈశ్వర వశంలోనే ఉంటాడు; ఇతరులపై కాదు, తనపై కూడా అతనికి ప్రభుత్వం లేదు।
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse stresses human limitation under karmic constraint: the embodied being is not fully autonomous, and ultimate control belongs to Īśvara; therefore pride in controlling others is misplaced, and ethical humility and self-discipline are implied.
In the Vana Parva context, Yudhiṣṭhira reflects on the forces governing life—karma and divine sovereignty—using the image of a tethered bird to explain why beings act under constraint and why mastery over self and others is limited.