Shloka 44
Ajñātavāsa-saṅkalpaḥ — Yudhiṣṭhira’s Resolve and Dhaumya’s Exempla on Concealment
यम उवाच उदादह्वतं ते वचन यदड्ने शुभे न तादृक् त्वदते श्रुतं मया । अनेन तुष्टो5स्मि विनास्य जीवितं वरं चतुर्थ वरयस्व गच्छ च,यमराज बोले--कल्याणि! तूने जैसी बात कही है, वैसी मैंने तेरे सिवा किसी दूसरेके मुखसे नहीं सुनी है। शुभे! तेरी इस बातसे मैं बहुत संतुष्ट हूँ; तू सत्यवानके जीवनके सिवा और कोई चौथा वर माँग ले और यहाँसे लौट जा
yama uvāca | udāhṛtaṁ te vacanaṁ yad adya śubhe na tādṛk tvad-ṛte śrutaṁ mayā | anena tuṣṭo 'smi vināsya jīvitaṁ varaṁ caturthaṁ varayasva gaccha ca ||
యముడు పలికెను—కల్యాణీ! నేడు నీవు పలికిన మాటలు నీ తప్ప మరెవరి నోట నేను వినలేదు. శుభే! ఈ మాటలతో నేను అత్యంత సంతుష్టుడను. సత్యవానుని ప్రాణాన్ని తప్ప మరొక నాల్గవ వరం కోరుకో; ఇక ఇక్కడి నుంచి తిరిగి వెళ్ళు.
यम उवाच
Educational Q&A
Ethical speech grounded in dharma has transformative power: Yama praises the heroine’s rare, principled words and rewards her, yet maintains a moral boundary by excluding the one request that would negate his purpose—restoring Satyavān’s life.
After hearing the woman’s dharmic reasoning, Yama declares he has never heard such words from anyone else, becomes pleased, and offers her a fourth boon—explicitly forbidding only the boon of Satyavān’s life—then instructs her to return.