Shloka 9
Kṣānti–Tejas Viveka: Prahlāda’s Instruction to Bali
Draupadī’s Application
आत्मानं च परांश्चैव त्रायते महतो भयात् | क्रुध्यन्तमप्रतिक्रुध्यन् द्वयोरेष चिकित्सक:,क्रोध करनेवाले पुरुषके प्रति जो बदलेमें क्रोध नहीं करता, वह अपनेको और दूसरोंको भी महान् भयसे बचा लेता है। वह अपने और पराये दोनोंके दोषोंको दूर करनेके लिये चिकित्सक बन जाता है
ātmānaṃ ca parāṃś caiva trāyate mahato bhayāt | krudhyantam apratikrudhyan dvayor eṣa cikitsakaḥ ||
కోపించినవాడికి ప్రతికోపం చూపకుండా—అతడు ఉగ్రుడై ఉన్నా తాను అప్రకోపంగా ఉండేవాడు—తనను, ఇతరులను కూడా మహాభయమునుండి రక్షిస్తాడు. అతడు తనవైపు, పరవైపు—రెండు పక్షాల దోషాలను సరిచేసే వైద్యుడవుతాడు.
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that refusing to mirror another’s anger is a form of dharma: it prevents escalation, protects both parties from grave harm, and functions like a ‘healing’ force that removes faults on both sides.
In the Vana Parva’s ethical discourse, Yudhiṣṭhira articulates a principle of conduct: when confronted by an angry person, the wise do not retaliate; instead, they preserve safety and restore balance, like a physician treating a disorder.