Shloka 1
Kṣānti–Tejas Viveka: Prahlāda’s Instruction to Bali
Draupadī’s Application
#:2:8 #:23:.7 () हि २ 7 एकोनत्रिशो< ध्याय: युधिष्ठिरके द्वारा क्रोधकी निन्दा और क्षमाभावकी विशेष प्रशंसा युधिछिर उवाच क्रोधो हन्ता मनुष्याणां क्रोधो भावयिता पुन: । इति विद्धि महाप्राज्ञे क्रोधमूली भवाभवौ,युधिछिर बोले--परम बुद्धिमती द्रौपदी! क्रोध ही मनुष्योंको मारनेवाला है और क्रोध ही यदि जीत लिया जाय तो अभ्युदय करनेवाला है। तुम यह जान लो कि उन्नति और अवनति दोनों क्रोधमूलक ही हैं (क्रोधको जीतनेसे उन्नति और उसके वशीभूत होनेसे अवनति होती है)
yudhiṣṭhira uvāca | krodho hantā manuṣyāṇāṃ krodho bhāvayitā punaḥ | iti viddhi mahāprājñe krodhamūlī bhavābhavau ||
యుధిష్ఠిరుడు పలికెను—ఓ పరమ ప్రాజ్ఞా! క్రోధమే మనుష్యులను హతమార్చేది; అదే క్రోధం అదుపులోకి వస్తే అభ్యుదయానికి కారణమవుతుంది. తెలుసుకో—ఉన్నతి, పతనం రెండింటికీ మూలం క్రోధమే.
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
Anger is inherently destructive when indulged, but when restrained and conquered it can be redirected into disciplined energy that supports one’s welfare; therefore both success and downfall can be traced to one’s relationship with anger.
In the forest-exile setting, Yudhiṣṭhira addresses Draupadī and begins a reflection that condemns uncontrolled anger while praising the virtue of forbearance, framing anger as the pivotal cause behind human ruin or advancement.