Shloka 56
इन्द्रजिद्-लक्ष्मणयुद्धम्
Indrajit and Lakṣmaṇa: Escalation through Concealment
सैन्धवस्तु हतान् दृष्टवा तथाश्चान् स्वान् सुदुःखित: । अतिविक्रमकर्माणि कुर्वाणं च धनंजयम्,सिन्धुराज अपने घोड़ोंको मारा गया देख और अलौकिक पराक्रम कर दिखानेवाले अर्जुनको आता जान अत्यन्त दुःखी हो गया
saindhavastu hatān dṛṣṭvā tathāś cān svān suduḥkhitaḥ | ativikramakarmāṇi kurvāṇaṃ ca dhanaṃjayam |
వైశంపాయనుడు చెప్పెను—తన గుర్రములు హతమైపోయినవని, తనవారూ పడిపోయినవని చూసి సైంధవుడు (జయద్రథుడు) ఘోర దుఃఖంలో మునిగిపోయాడు. అతి విక్రమకార్యాలు చేయువాడైన ధనంజయుడు (అర్జునుడు) తనవైపు దూసుకొస్తున్నాడని చూచి అతని శోకం మరింత పెరిగింది.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the moral logic of consequence: when one aligns with wrongful aggression, the inevitable counterforce of dharmic resistance arrives. Jayadratha’s grief is not only personal loss but also the dawning recognition that reckless or unrighteous action invites powerful retaliation.
Jayadratha (the Saindhava) sees his horses and his own forces killed. At the same time he perceives Arjuna—renowned for extraordinary feats—approaching. This combination of immediate loss and the sight of an unstoppable warrior fills him with intense sorrow and fear.