Shloka 56
रामस्य पम्पातीरगमनम्, सुग्रीवसख्यं, वालिवधः, सीतारक्षणवृत्तान्तश्च
Rāma at Pampā; alliance with Sugrīva; Vālin’s fall; Sītā’s guarded captivity
न््यमज्जत् सलिले चापि मुनिसड्घ: समाहित: । यह सुनकर वे निष्पाप मुनि अपने शिष्योंके साथ स्नान करनेके लिये चले गये। उन्होंने इस बातका तनिक भी विचार नहीं किया कि ये इस समय शिष्योंसहित मुझे भोजन कैसे दे सकेंगे। सारी मुनिमण्डलीने जलमें गोता लगाया, फिर सब लोग एकाग्रचित्त होकर ध्यान करने लगे
nyamajjat salile cāpi munisaṅghaḥ samāhitaḥ |
వైశంపాయనుడు పలికెను— సమాహితులైన మునిసమూహము జలములో మునిగెను. ఇది విని ఆ నిర్దోష మునులు శిష్యులతో కూడ స్నానార్థము వెళ్లిరి; ఆ క్షణమందు శిష్యులతో కూడ నాకు భోజనం ఎలా సమకూర్చగలరో అనే ఆలోచన వారికి లేశమాత్రమూ కలుగలేదు. జలములో మునిగి, సమస్త మునిమండలి ఏకాగ్రచిత్తముతో ధ్యానమున ప్రవేశించెను.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ascetic ideal of samādhāna (composure and one-pointedness): the sages prioritize ritual bathing and meditation so completely that immediate practical obligations—such as arranging hospitality and food—fade from attention, raising an implicit ethical tension between tapas (spiritual discipline) and atithi-dharma (duty to a guest).
Vaiśampāyana narrates that a group of sages, together with their disciples, go to the water, dive in, and then sit in concentrated meditation; the accompanying prose sense notes that they do so without considering how they will feed the narrator/guest at that time.