Shloka 14
Draupadī-apaharaṇa-saṃdeśaḥ
Report of Draupadī’s Abduction and the Pāṇḍavas’ Pursuit
कुरुश्रेष्ठ) दानवोंका आवेश होनेपर भीष्म, द्रोण आदिकी अन्तरात्मापर भी उन दानवोंका ही अधिकार हो जायगा। उस दशामें युद्धमें स्नेहरहित हो प्रहार करते हुए वे लोग पुत्रों, भाइयों, पितृजनों, बान्धवों, शिष्यों, कुटुम्बीजनों, बालकों तथा बूढ़ोंको भी नहीं छोड़ेंगे ।। प्रहरिष्यन्ति विवशा: स्नेहमुत्सृज्य दूरत: । हृष्टा: पुरुषशार्टूला: कलुषीकृतमानसा: । अविज्ञानविमूढाश्चव दैवाच्च विधिनिर्मितात्,वे पुरुषसिंह भीष्म आदि वीर (दानवोंके आवेशके कारण) विवश होकर अज्ञानसे मोहित हो जायँगे। उनके मनमें मलिनता आ जायगी और वे स्नेहको दूर छोड़कर प्रसन्नतापूर्वक अस्त्र-शस्त्रोंद्वारा प्रहार करेंगे। इसमें विधिनिर्मित होनहार ही कारण है
prahariṣyanti vivaśāḥ sneham utsṛjya dūrataḥ | hṛṣṭāḥ puruṣaśārdūlāḥ kaluṣīkṛtamānasāḥ | avijñānavimūḍhāś ca daivāc ca vidhinirmitaḥ ||
ఓ కురుశ్రేష్ఠా! దానవావేశం కలిగినప్పుడు భీష్మ, ద్రోణ మొదలైన వారి అంతరాత్మపై కూడా ఆ దానవులే అధికారం చెలాయిస్తారు. అప్పుడు వారు స్నేహరహితులై యుద్ధంలో ప్రహారం చేస్తూ కుమారులను, సోదరులను, పితృజనులను, బంధువులను, శిష్యులను, కుటుంబీకులను, బాలులను, వృద్ధులను కూడా విడిచిపెట్టరు. ఆ పురుషసింహులు వివశులై స్నేహాన్ని దూరంగా విసర్జించి, హర్షంతో అస్త్రశస్త్రాలతో దాడి చేస్తారు. వారి మనస్సు కలుషితమవుతుంది; అజ్ఞానమోహంలో పడతారు—ఇది విధి నిర్మించిన దైవఫలమే.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how ignorance and inner impurity can eclipse dharma: when the mind is tainted and deluded, even great heroes may abandon natural affection and ethical restraint, acting as if compelled by fate.
Vaiśampāyana describes a grim wartime condition in which renowned warriors (such as Bhīṣma and Droṇa, per the surrounding context) become compelled and deluded, casting off affection and striking fiercely—presented as an outcome driven by destiny.