Shloka 24
Draupadī’s Rebuke of Jayadratha and Dhaumya’s Admonition (Āraṇyaka-parva, Adhyāya 252)
अथर्ववेदप्रोक्तैश्न याश्नोपनिषदि क्रिया: । मन्त्रजप्यसमायुक्तास्तास्तदा समवर्तयन्,दुर्योधनके इस निश्चयकों जानकर पातालवासी भयंकर दैत्यों और दानवोंने, जो पूर्वकालमें देवताओंसे पराजित हो चुके थे, मन-ही-मन विचार किया कि इस प्रकार दुर्योधनका प्राणान्त होनेसे तो हमारा पक्ष ही नष्ट हो जायगा; अतः उसे अपने पास बुलानेके लिये मन्त्रविद्यामें निपुण दैत्योंने उस समय बृहस्पति और शुक्राचार्यके द्वारा वर्णित तथा अथर्ववेदमें प्रतिपादित मन्त्रोंद्वारा अग्निविस्तार-साध्य यज्ञकर्मका अनुष्ठान आरम्भ किया और उपनिषद् (आरण्यक)-में जो मन्त्रजपसे युक्त हवनादि क्रियाएँ बतायी गयी हैं, उनका भी सम्पादन किया
vaiśampāyana uvāca | atharvavedaproktaīr mantrair bṛhaspatiśukrācāryavarṇitaiś ca agnivistārasādhyayajñakarmāṇi ārabdhāni | yāś copaniṣadi (āraṇyake) mantrajapyasamāyuktā havanādikriyāḥ proktās tā api tadā samavartayan | duryodhanasya niścayaṃ jñātvā pātālavāsino bhayaṅkarā daityadānavāḥ—ye pūrvakāle devaiḥ parājitāḥ—manasā vicārayām āsuḥ: “asya prāṇānte asmākaṃ pakṣa eva naśyet” iti; tasmāt taṃ svapārśvaṃ ānetuṃ mantravidyānipuṇāḥ te mantraiḥ karmāṇi cakruḥ ||
వైశంపాయనుడు పలికెను—దుర్యోధనుని ఆ నిశ్చయాన్ని తెలిసికొని, పాతాళంలో నివసించే భయంకర దైత్యదానవులు—పూర్వకాలంలో దేవతలచేత ఓడింపబడినవారు—మనసులోనే ఇలా ఆలోచించారు: “దుర్యోధనునికి ప్రాణాంతం కలిగితే మా పక్షమే నశించిపోతుంది.” అందుచేత అతనిని తమ సమీపానికి పిలిపించుటకై, మంత్రవిద్యలో నిపుణులైన వారు ఆ సమయంలో బృహస్పతి, శుక్రాచార్యులు వర్ణించినదియు, అథర్వవేదంలో ప్రతిపాదితమైనదియు అయిన మంత్రాలతో అగ్నివిస్తారసాధ్య యజ్ఞకర్మను ప్రారంభించారు; అలాగే ఉపనిషత్ (ఆరణ్యక) పరంపరలో చెప్పబడిన మంత్రజపసహిత హోమాది క్రియలను కూడా నిర్వహించారు.
वैशम्पायन उवाच