Shloka 63
दुर्योधनस्य लज्जा-प्रायोपवेशविचारः
Duryodhana’s Shame and Consideration of Prāyopaveśa
त्वया$5क्षिप्ता महाबाहो दीप्यमानेव दृश्यते । राजेन्द्र! तुम्हारे शत्रु शीघ्र ही शोकसे दीन-दुर्बल हो गये हैं। महाबाहो! तुमने राजा युधिष्ठिरसे इस लक्ष्मीको अपने बुद्धिबलसे छीन लिया है। अतः अब तुम्हारे यहाँ यह प्रकाशित होती-सी दिखायी दे रही है
Vaiśampāyana uvāca: tvayākṣiptā mahābāho dīpyamāneva dṛśyate | rājendra tava śatravaḥ śīghraṃ hi śokena dīnā-durbalā abhavan | mahābāho tvayā rājñaḥ yudhiṣṭhirāt iyam lakṣmīḥ svabuddhibalena apahṛtā | ataḥ idānīṃ tava gṛhe eṣā prakāśitīva dṛśyate ||
వైశంపాయనుడు పలికెను—మహాబాహో! నీవు హరించిన ఈ లక్ష్మి అగ్నివలె దగ్ధమై ప్రకాశిస్తున్నట్లు కనిపిస్తోంది। రాజేంద్రా! నీ శత్రువులు శీఘ్రమే శోకముచే దీనదుర్బలులయ్యారు। మహాబాహో! నీ బుద్ధిబలపు కౌశల్యంతో రాజు యుధిష్ఠిరుని నుండి ఈ రాజలక్ష్మిని లాక్కొన్నావు; అందువల్ల అది ఇప్పుడు నీ గృహమున వెలుగొందుతున్నట్లు తోస్తోంది।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the moral tension between outward prosperity and the means by which it is obtained: wealth and royal splendor gained through cunning seizure may appear dazzling, yet it is ethically charged, being taken from a righteous king and causing grief and weakness to others.
Vaiśampāyana describes how the addressee has taken Yudhiṣṭhira’s royal prosperity (lakṣmī) through intellectual stratagem, leaving opponents grief-stricken and weakened; that transferred fortune now seems to shine in the victor’s household.