Previous Verse
Next Verse

Shloka 17

आरण्यकपर्वणि अध्यायः २१६ — इन्द्र-स्कन्द-संमुखता वज्रप्रहारश्च

Indra approaches Skanda; vajra strike and the arising of Viśākha

राजा ययातिर्दाहित्रै: पतितस्तारितो यथा । सद्धिः पुरुषशार्दूल तथाहं भवता द्विज:,राजा ययाति स्वर्गसे गिर गये थे; परंतु उनके उत्तम स्वभाववाले दौतह्ित्रों (पुत्रीके पुत्रों)- ने पुनः उनका उद्धार कर दिया--वे पूर्ववत्‌ स्वर्गलोकमें प्रतिष्ठित हो गये। पुरुषसिंह! इसी प्रकार आपने भी आज मुझ ब्राह्मणको नरकमें गिरनेसे बचाया है

rājā yayātir dauhitraiḥ patitas tārīto yathā | saddhiḥ puruṣaśārdūla tathāhaṃ bhavatā dvijaḥ ||

రాజు యయాతి స్వర్గం నుండి పతితుడయ్యాడు; కాని అతని సద్గుణసంపన్న దౌహిత్రులు (కుమార్తె కుమారులు) అతనిని రక్షించి మళ్లీ స్వర్గలోకంలో స్థాపించారు. పురుషశార్దూలా! అలాగే నేడు మీరు ఈ బ్రాహ్మణుణ్ని నరకపతనమునుండి కాపాడారు.

राजाking
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
ययातिःYayati
ययातिः:
Karta
TypeNoun
Rootययाति
FormMasculine, Nominative, Singular
दौहित्रैःby grandsons (daughter's sons)
दौहित्रैः:
Karana
TypeNoun
Rootदौहित्र
FormMasculine, Instrumental, Plural
पतितःfallen
पतितः:
Karta
TypeAdjective
Rootपतित
FormMasculine, Nominative, Singular
तारितःrescued, delivered
तारितः:
Karta
TypeAdjective
Rootतारित
FormMasculine, Nominative, Singular
यथाas, just as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
सत्भिःby the good (people)
सत्भिः:
Karana
TypeNoun
Rootसत्
FormMasculine, Instrumental, Plural
पुरुषशार्दूलO tiger among men
पुरुषशार्दूल:
TypeNoun
Rootपुरुषशार्दूल
FormMasculine, Vocative, Singular
तथाso, likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
अहम्I
अहम्:
Karta
TypePronoun
Rootअहम्
Form—, Nominative, Singular
भवताby you
भवता:
Karana
TypePronoun
Rootभवत्
FormMasculine, Instrumental, Singular
द्विजःa brahmin (twice-born)
द्विजः:
Karta
TypeNoun
Rootद्विज
FormMasculine, Nominative, Singular

ब्राह्मण उवाच

Y
Yayāti
D
dauhitra (grandsons, daughter’s sons)
S
svarga (heaven)
N
naraka (hell)

Educational Q&A

Righteous assistance by virtuous people can avert moral and spiritual downfall; timely dharmic action functions as ‘deliverance,’ restoring one from a fallen state (symbolized by hell or loss of heaven) to a higher condition.

A Brahmin speaker praises the addressed hero as a ‘tiger among men,’ comparing the hero’s saving act to the famous episode where King Yayāti, fallen from heaven, was redeemed by his grandsons and reinstated in heaven; likewise, the speaker says he has been saved from falling into hell.