Shloka 51
पञ्चवर्णोत्पत्तिः — The Origin of the Five-Colored Fiery Being and Ritual-Disruptor Lineages
विरज्यति यथाकामं न च धर्म विमुज्चति । इस जगत्में ज्ञानदृष्टिसे सम्पन्न पुरुष राग-द्वेष आदि दोषोंका अनुसरण नहीं करता। उसे यशथेष्ट वैराग्य होता है तथा वह कभी धर्मका त्याग नहीं करता है ।। सर्वत्यागे च यतते दृष्टवा लोक॑ क्षयात्मकम्
virajyati yathākāmaṁ na ca dharmaṁ vimucyati | sarvatyāge ca yatate dṛṣṭvā lokaṁ kṣayātmakam ||
వేటగాడు అన్నాడు—సత్యజ్ఞానదృష్టి కలిగిన పురుషుడు తన ఇష్టానుసారం వైరాగ్యాన్ని పొందుతాడు; అయినా ధర్మాన్ని విడువడు. లోకం నశ్వర స్వభావమని తెలిసి, సర్వత్యాగం వైపు యత్నిస్తాడు; రాగద్వేషాది దోషాలను అనుసరించడు।
व्याध उवाच
Educational Q&A
True knowledge expresses itself as voluntary dispassion without moral collapse: one may become detached from desires and aversions, yet dharma must not be abandoned; recognizing the world’s perishability, one should cultivate comprehensive renunciation.
In the Vyādha’s instruction (the hunter-teacher episode in Vana Parva), he explains to his listener that spiritual insight leads to controlled detachment and a stronger commitment to dharma, grounded in the realization that worldly life is transient.