Shloka 13
Manoḥ Carita
The Account of Manu Vaivasvata and the Mātsyaka Flood Narrative
अन्वेषमाणा: सव्रीडा: स्वप्रवद्धतचेतना: । तानब्रवीत् तत्र मुनिस्ताक्ष्य: परपुरंजय,फिर तो वे लज्जित होकर इधर-उधर उसकी खोज करने लगे। स्वप्नकी भाँति उनकी चेतना लुप्त-सी हो गयी। तब मुनिवर अरिष्टनेमिने उनसे कहा--“परपुरंजय! तुम लोगोंने जिसे मार डाला था, वह यही ब्राह्मण तो नहीं है? राजाओ! यह मेरा तपोबलसम्पन्न पुत्र है!
anveṣamāṇāḥ savrīḍāḥ svapnavaddhata-cetanāḥ | tān abravīt tatra munis tākṣyaḥ parapuraṃjaya ||
అప్పుడు వారు సిగ్గుతో ఇక్కడక్కడ వెతకసాగారు; స్వప్నంలా వారి చైతన్యం మసకబారింది. అప్పుడు అక్కడ మునివరుడు వారితో అన్నాడు—“పరపురంజయులారా! మీరు హతమార్చిన బ్రాహ్మణుడు ఇదే కాదా? రాజులారా, ఇతడు నా తపోబలంతో సమృద్ధుడైన కుమారుడు.”
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical shock that follows wrongful violence—especially against a brāhmaṇa—and underscores the reverence due to ascetics and those empowered by tapas. Remorse and recognition of wrongdoing are presented as the first steps toward restoring dharma.
After killing someone, the kings become ashamed and confused, searching as if in a dreamlike daze. A sage confronts them, asking whether the slain person is not this very brāhmaṇa, and reveals that the victim is his own son, possessed of great ascetic power.