Shloka 13
अर्जुनस्य निवातकवचवधाय नियोगः
Arjuna’s commissioning for the Nivātakavacas
Devanagari script
दृष्टवा विचित्राणि गिरी वनानि किरीटिनं चिन्तयतामभीक्ष्णम् । बभूव रात्रि्दिवसश्च तेषां संवत्सरेणैव समानरूप:,उस पर्वतपर विचित्र वन-कुंजोंकी शोभा देखते और निरन्तर अर्जुनका चिन्तन करते हुए पाण्डवोंको एक दिन-रातका समय एक वर्षके समान प्रतीत होता था
Translation
ఆ పర్వతమున విచిత్రమైన గిరివనముల శోభను చూచుచూ, కిరీటధారియైన అర్జునుని నిరంతరం స్మరించుచుండగా, పాండవులకు ఒక పగలు-రాత్రి కాలమూ ఒక సంవత్సరమంత దీర్ఘముగా అనిపించెను.
Word by Word
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Karma
TypeVerb
Rootदृश्
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), परस्मैपद-भाव (non-finite)
विचित्राणिvariegated, wonderful
विचित्राणि:
Karma
TypeAdjective
Rootविचित्र
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
गिरिवनानिmountain-forests
गिरिवनानि:
Karma
TypeNoun
Rootगिरिवन
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
किरीटिनम्the diademed one (Arjuna)
किरीटिनम्:
Karma
TypeNoun
Rootकिरीटिन्
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
चिन्तयताम्of (those) thinking/pondering
चिन्तयताम्:
Karta
TypeVerb
Rootचिन्तय्
Formशतृ (present active participle), पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
अभीक्ष्णम्constantly, repeatedly
अभीक्ष्णम्:
TypeIndeclinable
Rootअभीक्ष्णम्
Formtrue
बभूवbecame, was
बभूव:
TypeVerb
Rootभू
Formलिट् (perfect), प्रथम, एकवचन, परस्मैपद
रात्रिदिवसःnight-and-day (a day and a night)
रात्रिदिवसः:
Karta
TypeNoun
Rootरात्रिदिवस
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
Formtrue
तेषाम्of them (the Pandavas)
तेषाम्:
TypePronoun
Rootतद्
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
संवत्सरेणby/like a year
संवत्सरेण:
Karana
TypeNoun
Rootसंवत्सर
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
Formtrue
समानरूपःof equal appearance; as if equal (to a year)
समानरूपः:
Karta
TypeAdjective
Rootसमानरूप
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes