Shloka 21
अध्याय १४९ — हनूमतो महद्रूपदर्शनं तथा धर्म-नीति-उपदेशः
Hanūmān’s Vast Form and Instruction on Dharma–Statecraft
अयं च मार्गों मर्त्यानामगम्य: कुरुनन्दन । ततोऊहं रुद्धवान् मार्ग तवेमं देवसेवितम्,कुरुनन्दन! यह मार्ग मनुष्योंके लिये अगम्य है। अतः इस देवसेवित पथको मैंने इसीलिये तुम्हारे लिये रोक दिया था कि इस मार्गसे जानेपर कोई तुम्हारा तिरस्कार न कर दे या शाप न दे दे; क्योंकि यह दिव्य देवमार्ग है। इसपर मनुष्य नहीं जाते हैं। भारत! तुम जहाँ जानेके लिये आये हो वह सरोवर तो यहीं है
ayaṃ ca mārgo martyānām agamyaḥ kurunandana | tato ’haṃ ruddhavān mārgaṃ tavemaṃ devasevitam |
వైశంపాయనుడు పలికెను— ఓ కురునందనా! ఈ మార్గము మానవులకు అగమ్యము. అందుకే నీ కొరకు నేను ఈ దేవసేవిత మార్గమును అడ్డగించితిని—ఇది దేవతల దివ్యపథము; మనుష్యులు దీనిపై నడవరు; దీనివలన నీవు అవమానింపబడకూడదు లేదా శాపగ్రస్తుడవకూడదు. ఓ భారతా! నీవు వెదకుటకు వచ్చిన సరస్సు ఇక్కడే ఉంది.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Certain realms and routes are reserved for the divine; dharmic conduct includes respecting boundaries, avoiding arrogance, and heeding guidance so that one does not incur blame or a curse through improper access.
Vaiśaṃpāyana explains that a particular road is a god-trodden, non-human path, so it was blocked to protect the Kuru prince from possible disrespect or cursing; he then indicates that the sought-after lake is nearby.