Shloka 16
अध्याय १४९ — हनूमतो महद्रूपदर्शनं तथा धर्म-नीति-उपदेशः
Hanūmān’s Vast Form and Instruction on Dharma–Statecraft
ततः प्रतिष्ठितो राज्ये रामो नृपतिसत्तम: । वरं मया याचितो5सौ रामो राजीवलोचन:,तत्पश्चात् धर्मात्मा, भक्तिमान् तथा भक्तों और सेवकोंपर स्नेह रखनेवाले राक्षसराज विभीषणको लंकाके राज्यपर अभिषिक्त किया और खोयी हुई वैदिकी श्रुतिकी भाँति अपनी पत्नीका वहाँसे उद्धार करके महायशस्वी रघुनन्दन श्रीराम अपनी उस साध्वी पत्नीके साथ ही बड़ी उतावलीके साथ अपनी अयोध्यापुरीमें लौट आये। इसके बाद शत्रुओंको भी वशमें करनेवाले नृपश्रेष्ठ भगवान् श्रीराम अवधके राज्यसिंहासनपर आसीन हो उस अजेय अयोध्यापुरीमें रहने लगे। उस समय मैंने कमलनयन श्रीरामसे यह वर माँगा कि “शत्रुसूदन! जबतक आपकी यह कथा संसारमें प्रचलित रहे तबतक मैं अवश्य जीवित रहूँ"। भगवानने “तथास्तु” कहकर मेरी यह प्रार्थना स्वीकार कर ली
tataḥ pratiṣṭhito rājye rāmo nṛpatisattamaḥ | varaṃ mayā yācito 'sau rāmo rājīvalocanaḥ |
అప్పుడు నృపతిసత్తముడు శ్రీరాముడు రాజ్యంలో దృఢంగా స్థిరపడ్డాడు. ఆ సమయంలో కమలనయనుడైన రాముని నేను వరం కోరాను—“మీ కథ లోకంలో ప్రచలితంగా ఉన్నంతకాలం నేను జీవించి ఉండాలి.” ఆయన “తథాస్తు” అని చెప్పి వరం ప్రసాదించాడు.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights dharma-centered kingship and the power of sacred remembrance: a righteous ruler becomes established through virtue, and the continuity of a noble story (kathā) is treated as a living moral force worthy of a boon.
After Rāma is established on the throne, Vaiśampāyana asks him for a boon—to remain alive as long as Rāma’s story is told in the world—and Rāma grants it with “tathāstu,” set against the broader recollection of Vibhīṣaṇa’s coronation, Sītā’s recovery, and the return to Ayodhyā.