Shloka 19
सौगन्धिकपुष्पप्रसङ्गः — The Saugaṇdhika Lotus and Bhīma’s Approach to Hanūmān
उपेतं पादपैर्दिव्यै: सदापुष्पफलोपगै: । ददृशुस्तां च बदरीं वृत्तस्कन्धां मनोरमाम्,वह पर्वतीय प्रदेश मतवाले विहंगों और अगणित वृक्षोंसे युक्त था। पाण्डवोंने उत्तम समृद्धिसे सम्पन्न बहुत-से देशोंको लाँधकर भाँति-भाँतिके आश्वर्यजनक दृश्योंसे सुशोभित पर्वतश्रेष्ठ कैलासका दर्शन किया। उसीके निकट उन्हें भगवान् नर-नारायणका आश्रम दिखायी दिया, जो नित्य फल-फूल देनेवाले दिव्य वृक्षोंसे अलंकृत था। वहीं वह विशाल एवं मनोरम बदरी भी दिखायी दी, जिसका स्कनन््ध (तना) गोल था। वह वृक्ष बहुत ही चिकना, घनी छायासे युक्त और उत्तम शोभासे सम्पन्न था। उस शुभ वृक्षके सघन कोमल पत्ते भी बहुत चिकने थे
upetaṃ pādapair divyaiḥ sadāpuṣpaphalopagaiḥ | dadṛśus tāṃ ca badarīṃ vṛttaskandhāṃ manoramām ||
ఆ స్థలం నిత్యం పుష్పఫలాలను ఇచ్చే దివ్య వృక్షాలతో నిండివుండేది. అక్కడే వారు గుండ్రని కాండం గల మనోహరమైన బదరీ వృక్షాన్ని కూడా చూశారు.
घटोत्कच उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical-spiritual ideal of an āśrama space: nature becomes a marker of sanctity—trees that continually bear flowers and fruits symbolize a life ordered by tapas and dharma, where the environment reflects inner purity and divine presence.
The speakers’ party arrives near a sacred hermitage region and beholds a landscape adorned with divine, ever-fruitful trees; among them they specifically notice the beautiful Badarī tree with a rounded trunk, emphasizing the holiness and abundance of the place.