Shloka 92

Kirmīra-rākṣasa-saṃgamaḥ (Encounter and Slaying of Kirmīra) | किर्मीरेण सह भीमसेनसमागमः

Devanagari script

सहसोत्पत्य वेगेन सर्वानादाय वीर्यवान्‌ | भ्रातृनारया च बलवान्‌ मोक्षयामास पावकात्‌,ऐसा कहकर पराक्रमी एवं बलवान्‌ भीमने आर्या कुन्तीको बायें अंकमें, धर्मराजको दाहिने अंकमें, नकुल और सहदेवको दोनों कंधोंपर तथा अर्जुनको पीठपर चढ़ा लिया और सबको लिये-दिये सहसा वेगसे उछलकर इन्होंने उस भयंकर अग्निसे भाइयों तथा माताकी रक्षा की-

Transliteration

sahasotpatya vegena sarvān ādāya vīryavān | bhrātṝn āryāṃ ca balavān mokṣayāmāsa pāvakāt ||

Translation

వైశంపాయనుడు పలికెను— అప్పుడు వీర్యవంతుడూ బలవంతుడూ అయిన భీముడు ఒక్కసారిగా వేగంతో దూకి, అందరినీ ఎత్తుకొని వెళ్లి తన సోదరులను మరియు ఆర్య కుంతీదేవిని ఆ అగ్నిలోనుండి రక్షించాడు.

Word by Word

• सहसा: suddenly
• सहसा: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: सहसा
• Form: Avyaya

• उत्पत्य: having leapt up
• उत्पत्य: Adhikarana
• Type: Verb
• Root: उत्-√पत्
• Form: Absolutive (क्त्वा-प्रत्यय), indeclinable

• वेगेन: with speed/force
• वेगेन: Karana
• Type: Noun
• Root: वेग
• Form: Masculine, Instrumental, Singular

• सर्वान्: all (of them)
• सर्वान्: Karma
• Type: Adjective
• Root: सर्व
• Form: Masculine, Accusative, Plural

• आदाय: having taken up/carrying
• आदाय: Adhikarana
• Type: Verb
• Root: आ-√दा
• Form: Absolutive (ल्यप्), indeclinable

• वीर्यवान्: the mighty/valorous one
• वीर्यवान्: Karta
• Type: Adjective
• Root: वीर्यवत्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• भ्रातॄन्: brothers
• भ्रातॄन्: Karma
• Type: Noun
• Root: भ्रातृ
• Form: Masculine, Accusative, Plural

• आर्यां: the noble lady (Kunti)
• आर्यां: Karma
• Type: Noun
• Root: आर्या
• Form: Feminine, Accusative, Singular

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च
• Form: Avyaya

• बलवान्: strong
• बलवान्: Karta
• Type: Adjective
• Root: बलवत्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• मोक्षयामास: he rescued / caused to be freed
• Type: Verb
• Root: √मुच्
• Form: Perfect (लिट्), Parasmaipada, 3rd person, Singular, causative sense 'caused to be released/saved'

• पावकात्: from the fire
• पावकात्: Apadana
• Type: Noun
• Root: पावक
• Form: Masculine, Ablative, Singular

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Bhīma
• Kuntī
• Yudhiṣṭhira (Dharmarāja)
• Nakula
• Sahadeva
• Arjuna
• Pāvaka (fire)