Shloka 35
Ṛśyaśṛṅgopākhyāna-praveśaḥ — Lomāśa narrates the origins of Ṛśyaśṛṅga and the Anga drought (ऋश्यशृङ्गोपाख्यान-प्रवेशः)
तस्य रेत: प्रचस्कन्द दृष्टवाप्सरसमुर्वशीम् । अप्सूपस्पृशतो राजन् मृगी तच्चापिबत् तदा,राजन्! एक दिन जब वे जलमें स्नान कर रहे थे, उर्वशी अप्सराको देखकर उनका वीर्य स्खलित हो गया। उसी समय प्याससे व्याकुल हुई एक मृगी वहाँ आयी और पानीके साथ उस वीर्यको भी पी गयी। इससे उसके गर्भ रह गया। वह पूर्वजन्ममें एक देवकन्या थी। लोकस्रष्टा भगवान् ब्रह्माने उसे यह वचन दिया था कि तू मृगी होकर एक मुनिको जन्म देनेके पश्चात् उस योनिसे मुक्त हो जायगी। ब्रह्माजीकी वाणी अमोघ है और दैवके विधानको कोई टाल नहीं सकता, इसलिये विभाण्डकके पुत्र महर्षि ऋष्यशृंगका जन्म मृगीके ही पेटसे हुआ। वे सदा तपस्यामें संलग्न रहकर वनमें ही निवास करते थे
tasya retaḥ pracaskanda dṛṣṭvāpsarasam urvaśīm | apsūpaspr̥śato rājan mr̥gī taccāpibat tadā ||
రాజా! జలంలో స్నానం చేస్తూ అప్సర ఉర్వశిని చూచి ఆయన వీర్యం స్ఖలించెను. అదే వేళ దాహంతో వచ్చిన ఒక మృగి అక్కడికి వచ్చి నీటితో పాటు ఆ వీర్యమును కూడా త్రాగెను.
लोगश उवाच
Educational Q&A
Even disciplined ascetic life can be tested by sudden sensory attraction; the episode also underscores the Mahābhārata’s recurring theme that extraordinary births and life-turning events unfold through a mixture of human vulnerability and an overarching destiny (daiva).
A sage, while bathing, sees the apsaras Urvaśī and experiences involuntary emission. A thirsty doe drinks the water mixed with that semen, setting up the later account (in the surrounding passage) of conception and the extraordinary birth connected with Ṛṣyaśṛṅga.