Shloka 38
सुरभि–इन्द्रसंवादः
Surabhi–Indra Dialogue as a Governance Exemplar
Devanagari script
मैत्रेय उवाच नाहं वक्ष्यामि ते भूयो न ते शुश्रूषते सुत: । एष ते विदुर: सर्वमाख्यास्यति गते मयि,मैत्रेयजीने कहा--राजन्! तुम्हारा पुत्र मेरी बात सुनना नहीं चाहता, अतः मैं तुमसे इस समय फिर कुछ नहीं कहूँगा। ये विदुरजी मेरे चले जानेपर वह सारा प्रसंग तुम्हें बतायेंगे
Translation
మైత్రేయుడు పలికెను— “రాజా! నీ కుమారుడు నా మాట వినదలచుకోడు; అందువల్ల ఈ వేళ నేను మరల నీకు ఏమీ చెప్పను. నేను వెళ్లిన తరువాత విదురుడు ఆ సంగతులన్నీ నీకు వివరించును.”
Word by Word
मैत्रेयःMaitreya
मैत्रेयः:
Karta
TypeNoun
Rootमैत्रेय
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3, Singular, Parasmaipada
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
अहम्I
अहम्:
Karta
TypeNoun
Rootअहम्
FormMasculine, Nominative, Singular
वक्ष्यामिwill speak
वक्ष्यामि:
TypeVerb
Rootवच्
FormSimple Future, 1, Singular, Parasmaipada
तेto you
ते:
Sampradana
TypeNoun
Rootयुष्मद्
FormDative, Singular
भूयःagain, further
भूयः:
TypeIndeclinable
Rootभूयस्
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
तेof you, your
ते:
TypeNoun
Rootयुष्मद्
FormGenitive, Singular
शुश्रूषतेwishes to listen/serve (is attentive)
शुश्रूषते:
TypeVerb
Rootशुश्रूष्
FormPresent, 3, Singular, Atmanepada
सुतःson
सुतः:
Karta
TypeNoun
Rootसुत
FormMasculine, Nominative, Singular
एषःthis (man)
एषः:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
तेto you
ते:
Sampradana
TypeNoun
Rootयुष्मद्
FormDative, Singular
विदुरःVidura
विदुरः:
Karta
TypeNoun
Rootविदुर
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वम्all, everything
सर्वम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
FormNeuter, Accusative, Singular
आख्यास्यतिwill tell, will relate
आख्यास्यति:
TypeVerb
Rootआ-ख्या
FormSimple Future, 3, Singular, Parasmaipada
गतेwhen (I am) gone
गते:
Adhikarana
TypeVerb
Rootगम्
FormPast Passive Participle (क्त), Masculine, Locative, Singular
मयिin/with regard to me; when I (am gone)
मयि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअस्मद्
FormLocative, Singular
Speaker
मैत्रेय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes