Shloka 9

Āraṇyaka-parva, Adhyāya 1 — The Pandavas’ Exit from Gajasāhvaya and the Citizens’ Lament (जनमेजयप्रश्नः; पाण्डवानां वनप्रस्थानम्)

Devanagari script

वैशम्पायन उवाच एवं द्यूतजिता: पार्था: कोपिताश्च दुरात्मभि: | धार्तराष्ट्रै: सहामात्यैर्निययुर्गजसाह्लयात्‌,वैशम्पायनजीने कहा--राजन्‌! इस प्रकार मन्त्रियोंसहित दुरात्मा धृतराष्ट्रपुत्रोंद्वारा जूएमें पराजित करके क़ुद्ध किये हुए कुन्तीकुमार हस्तिनापुरसे बाहर निकले

Transliteration

Vaiśampāyana uvāca—evaṁ dyūtajitāḥ pārthāḥ kopitāś ca durātmabhiḥ | dhārtarāṣṭraiḥ sahāmātyair niyayur gajasāhvayāt ||

Translation

వైశంపాయనుడు చెప్పెను—రాజా! ఈ విధంగా పాశక్రీడలో ఓడింపబడి, మంత్రులతో కూడిన దురాత్మ ధృతరాష్ట్రపుత్రులచే కోపింపబడిన పార్థులు గజసాహ్వయము (హస్తినాపురము) నుండి బయటకు నడిపింపబడ్డారు.

Word by Word

वैशम्पायनःVaiśampāyana

उवाचsaid

एवम्thus

द्यूतजिताःdefeated in gambling

पार्थाःthe Pāṇḍavas (sons of Pṛthā)

कोपिताःangered

चand

दुरात्मभिःby the wicked ones

धार्तराष्ट्रैःby the Dhārtarāṣṭras (sons of Dhṛtarāṣṭra)

सहtogether with

अमात्यैःwith ministers/counsellors

निययुःwent forth / departed

गजसाह्वयात्from Gajasāhvaya (Hastināpura)

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

Vaiśampāyana

Pārthas (Pāṇḍavas)

Dhārtarāṣṭras (Kauravas)

Āmātyas (ministers/counsellors)

Gajasāhvaya (Hastināpura)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes