Shloka 40
Udyoga Parva, Adhyāya 72 — Bhīmasena’s counsel on conciliation and Duryodhana’s disposition
मनुष्यलोकक्षयकृत् सुघोरो नो चेदनुप्राप्त इहान्तकः स्यात् | शस्त्राणि यन्त्र कवचान् रथांश्व नागान् हयांश्व प्रतिपादयित्वा
yudhiṣṭhira uvāca | manuṣyalokakṣayakṛt sughoro no ced anuprāpta ihāntakaḥ syāt | śastrāṇi yantra-kavacān rathāśva-nāgān hayāṃś ca pratipādayitvā |
మనుష్యలోకాన్ని సంహరించే అత్యంత భయంకరమైన మృత్యువు ఇక్కడికి సమీపించకపోయి ఉంటే, ఇలాంటి సిద్ధతలు కనిపించేవి కావు. కాబట్టి, ఓ నరేంద్రా! మీ సమస్త యోధులు యుద్ధానికి దృఢనిశ్చయంతో నానావిధ శస్త్రాలు, యంత్రాలు, కవచాలు, రథాలు, ఏనుగులు, గుర్రాలను సుసज्जితం చేయించండి; ఆ ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలపై ఎక్కి ఎల్లప్పుడూ యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఉండండి. అంతేకాదు, యుద్ధానికి అవసరమైన ఇతర సామగ్రి మొత్తాన్ని కూడా సంపూర్ణంగా సమకూర్చండి।
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse frames war-preparation as a sober recognition of mortality and political necessity: when ‘Death’ is near, a ruler must ensure disciplined readiness and adequate resources, while implying the grave ethical weight of conflict.
Yudhiṣṭhira addresses a king (narēndra) and urges comprehensive military mobilization—arming troops, preparing war-machines, armor, chariots, elephants, and horses, and collecting all needed supplies—because the situation has reached a point where destructive conflict appears unavoidable.