Shloka 43

Udyoga-parva Adhyāya 71 — Kṣatra-dharma Counsel, Public Legitimacy, and Mobilization

Devanagari script

तत्रैषा परमा काष्ठा रौद्रकर्मक्षयोदया । यद्‌ वयं कौरवान्‌ हत्वा तानि राष्ट्राण्यवाप्रुम:,दूसरा पक्ष यह है कि हम कौरवोंको मारकर सारा राज्य अपने अधिकारमें कर लें; परंतु यह भयंकर क्रूरतापूर्ण कर्मकी पराकाष्ठा होगी (क्योंकि इस दशामें कितने ही निरपराध मनुष्योंका संहार करनेके पश्चात्‌ हमारी विजय होगी)

Transliteration

tatraiṣā paramā kāṣṭhā raudrakarmakṣayodayā | yad vayaṃ kauravān hatvā tāni rāṣṭrāṇy avāprumaḥ ||

Translation

ఇంకొక పక్షం—కౌరవులను హతమార్చి ఆ రాజ్యాలను పొందడం; కానీ అది క్రూరకర్మానికి పరాకాష్ఠ, భయంకర హింస యొక్క ‘విజయం’ అవుతుంది. అలాంటి గెలుపు అనేక నిరపరాధుల సంహారం తర్వాతనే సిద్ధిస్తుంది.

Word by Word

• {'tatra': 'there

• in that matter/context', 'eṣā': 'this (feminine demonstrative, referring to a course of action)', 'paramā': 'supreme

• utmost', 'kāṣṭhā': 'limit

• climax', 'raudra': 'fierce

• cruel', 'karma': 'act

• deed', 'kṣaya': 'destruction

• wasting away', 'udaya': 'rise

• outcome (often ‘success’ or ‘gain’)', 'yad': 'that which

• namely that', 'vayam': 'we', 'kauravān': 'the Kauravas (sons/party of Kuru, esp. Duryodhana’s side)', 'hatvā': 'having slain

• after killing', 'tāni': 'those', 'rāṣṭrāṇi': 'kingdoms

• dominions', 'avāprumaḥ': 'we would obtain/attain (1st person plural, optative/conditional sense)'}

Speaker

युधिछिर उवाच

Characters & Entities

• Yudhiṣṭhira
• Kauravas
• rāṣṭrāṇi (kingdoms/realms)