Shloka 4
Udyoga-parva Adhyāya 64: Arjuna’s Instruction to Sanjaya
Message to the Kuru Assembly
Devanagari script
भीमसेनं च कौन्तेयं यस्य नास्ति समो बले । रणान्तकं तर्जयसे महावातमिव द्रुम:,जैसे वृक्ष प्रचण्ड आँधीको डाँट बतावे, उसी प्रकार तुम समरांगणमें कालके समान विचरनेवाले कुन्तीकुमार भीमसेनको जिसके समान बलवान इस भूतलपर दूसरा कोई नहीं है, डराने-धमकानेका साहस करते हो
Translation
కౌంతేయుడైన భీమసేనుడు—ఈ భూమిపై అతనితో సమానమైన బలవంతుడు లేడు; యుద్ధరంగంలో కాలుడివలె సంహారకుడు—అటువంటి వానిని నీవు బెదిరించుచున్నావు, ప్రబల గాలిని చెట్టు గద్దించునట్లు.
Word by Word
भीमसेनम्Bhimasena
भीमसेनम्:
Karma
TypeNoun
Rootभीमसेन
FormMasculine, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
कौन्तेयम्son of Kunti (Bhima)
कौन्तेयम्:
Karma
TypeNoun
Rootकौन्तेय
FormMasculine, Accusative, Singular
यस्यof whom/whose
यस्य:
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
अस्तिis/exists
अस्ति:
TypeVerb
Rootअस्
FormPresent (Lat), Third, Singular, Parasmaipada
समःequal
समः:
TypeAdjective
Rootसम
FormMasculine, Nominative, Singular
बलेin strength
बले:
Adhikarana
TypeNoun
Rootबल
FormNeuter, Locative, Singular
रणान्तकम्the destroyer in battle (epithet)
रणान्तकम्:
Karma
TypeNoun
Rootरणान्तक
FormMasculine, Accusative, Singular
तर्जयसेyou threaten/taunt
तर्जयसे:
TypeVerb
Rootतर्ज्
FormPresent (Lat), Second, Singular, Atmanepada
महावातम्a great wind/gale
महावातम्:
Karma
TypeNoun
Rootमहावात
FormMasculine, Accusative, Singular
इवlike/as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
द्रुमःa tree
द्रुमः:
Karta
TypeNoun
Rootद्रुम
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
विदुर उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes