Shloka 28
Sainyasaṅgraha and Bhāga-Vyavasthā (Forces Assembled and Rival Allocations) | सैन्यसंग्रह-भागव्यवस्था
विद्रुतां वाहिनीं मन्ये कृतवैरैर्महात्मभि: । तां रणे केडनुयास्यन्ति प्रभग्नां पाण्डवैर्युधि,मैं तो समझता हूँ; जिनका हमलोगोंके साथ वैर ठन गया है, वे महात्मा पाण्डव समरांगणमें हमारी विशाल सेनाको अवश्य मार भगायेंगे। उनके द्वारा खदेड़ी हुई उस सेनाका अनुसरण अथवा सहयोग कौन कर सकेंगे?
vidrutāṁ vāhinīṁ manye kṛtavairair mahātmabhiḥ | tāṁ raṇe ke 'nuyāsyanti prabhagnāṁ pāṇḍavair yudhi ||
ధృతరాష్ట్రుడు పలికెను— “మనతో వైరం స్థిరపడిన ఆ మహాత్మ పాండవులు యుద్ధరంగంలో మన విస్తార సేనను తప్పక పారద్రోలుతారని నేను భావిస్తున్నాను. పాండవులు యుద్ధంలో ఛిన్నభిన్నం చేసి వెనక్కు తరిమిన ఆ సేనను ఎవరు అనుసరిస్తారు? ఎవరు ఇంకా దానికి తోడుగా నిలుస్తారు?”
धृतराष्ट उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the moral and practical consequence of cultivated hostility: when enmity is deliberately fixed against capable and righteous opponents, it breeds fear, loss of confidence, and the expectation of collapse in one’s own ranks.
Dhṛtarāṣṭra voices anxiety about the coming war, predicting that the Pāṇḍavas will rout the Kaurava forces; he doubts whether anyone will be able to keep formation, pursue, or support the army once it is broken in battle.