Shloka 10
Sanatsujāta-Āhvāna (Summoning Sanatsujāta) — Vidura’s Invocation and Dhṛtarāṣṭra’s Doubt
तद् वै महामोहनमिन्द्रियाणां मिथ्यार्थयोगस्य गतिर्हि नित्या । मिथ्यार्थयोगाभिहतान्तरात्मा स्मरन्नुपास्ते विषयान् समन्तात्
tad vai mahāmohanam indriyāṇāṃ mithyārthayogasya gatir hi nityā | mithyārthayogābhihatāntarātmā smarann upāste viṣayān samantāt ||
నిజంగా విషయభోగం ఇంద్రియాలకు మహామోహం; అసత్య లక్ష్యాలకు రాగం కలవాడికి వాటివైపు మనోగతి నిత్యమైపోతుంది. మిథ్యాభోగాసక్తి చేత అంతఃకరణం దెబ్బతిని వివేకశక్తి క్షీణించినవాడు, అన్ని దిశలలో విషయాలనే స్మరిస్తూ మనసులోనే వాటిని సేవిస్తూ ఆస్వాదిస్తాడు.
सनत्युजात उवाच
Educational Q&A
Sense-enjoyment easily bewilders the senses, and attachment to unreal objects becomes a fixed habit. When attachment damages inner discernment, a person continually dwells on and mentally indulges in sense-objects, even if not outwardly acting on them—so mastery requires guarding both thought and desire.
Sanatsujāta is instructing (in the Udyoga Parva’s counsel setting) on inner discipline: he diagnoses how craving works—first as attraction to sense-objects, then as a habitual mental drift, culminating in constant remembrance and inward ‘service’ of pleasures—thereby warning against the subtle, internal form of indulgence.