Shloka 43
हंस–साध्यसंवादः, वाक्-निग्रहः, महाकुल-लक्षणम्, शान्ति-उपायः
Hamsa–Sādhya Dialogue; Restraint of Speech; Marks of Noble Lineage; Means to Peace
भीष्मस्य कोपस्तव चैवेन्द्रकल्प द्रोणस्य राज्ञश्न युधिष्ठिरस्य । उत्सादयेल्लोकमिमं प्रवृद्ध: श्वेतो ग्रहस्ति्यगिवापतन् खे,इन्द्रके समान पराक्रमी महाराज! आकाशमें तिरछा उदित हुआ धूमकेतु जैसे सारे संसारमें अशान्ति और उपद्रव खड़ा कर देता है, उसी तरह भीष्म, आप, द्रोणाचार्य और राजा युधिष्ठिरका बढ़ा हुआ कोप इस संसारका संहार कर सकता है
bhīṣmasya kopas tava caivendrakalpa droṇasya rājñaś ca yudhiṣṭhirasya | utsādayel lokam imaṁ pravṛddhaḥ śveto grahas tiryag ivāpatan khe ||
విదురుడు అన్నాడు—ఇంద్రసమాన మహారాజా! భీష్ముడు, మీరు, ద్రోణాచార్యుడు, రాజా యుధిష్ఠిరుడు—వీరి కోపం అదుపు లేక పెరిగితే ఈ లోకాన్నే నాశనం చేయగలదు. ఆకాశంలో వాలుగా ఉదయించే తెల్లని ధూమకేతువు సర్వత్ర అశాంతి, ఉపద్రవాలకు సూచకంగా భావించబడినట్లే, వారి ఉద్ధృత కోపం కూడా సమస్త జగత్తుకు వినాశకారణమవుతుంది.
विदुर उवाच
Educational Q&A
Unchecked anger in powerful leaders becomes a public catastrophe. Vidura frames wrath as a force that can destroy society, urging restraint and timely reconciliation as a dharmic duty of rulers and elders.
In the Udyoga Parva’s pre-war negotiations, Vidura counsels the Kuru king, warning that if the anger of key figures—Bhishma, the king addressed, Drona, and Yudhishthira—intensifies, it will trigger widespread devastation, like an ominous comet foretelling turmoil.