Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

उद्योगपर्व — अध्याय १५१: कृष्णस्य कौरव-अवज्ञा-निर्णयः तथा पाण्डव-योगाज्ञा

Krishna on the Kauravas’ Rejection of Counsel; Pandava Readiness Ordered

राजेन्द्र! उस समय राजाओंके लिये सैकड़ों और हजारोंकी संख्यामें दुर्धर्ष एवं बहुमूल्य शिविर पृथक्‌-पृथक्‌ बनवाये गये थे। उनके भीतर बहुत-से काष्ठों तथा प्रचुर मात्रामें भक्ष्य- भोज्य अन्न एवं पान-सामग्रीका संग्रह किया गया था। वे समस्त शिविर भूतलपर रहते हुए विमानोंके समान सुशोभित हो रहे थे

vaiśampāyana uvāca | rājendra! tadā rājñāṁ kṛte śatāni sahasrāṇi ca durdharṣāṇi bahumūlyāni śibirāṇi pṛthak-pṛthag kāritāni sma | teṣāṁ madhye bahūni kāṣṭhāni ca pracuraṁ bhakṣya-bhojyānnaṁ pāna-sāmagrī ca saṁgṛhītā āsīt | te sarve śibirā bhūtale sthitā api vimānānīva suśobhamānā babhūvuḥ ||

వైశంపాయనుడు పలికెను—శ్రేష్ఠ రాజా! ఆ సమయంలో రాజుల కొరకు వేర్వేరుగా వందలూ వేలల సంఖ్యలో దుర్ధర్షమైన, విలువైన శిబిరాలు నిర్మింపబడినవి. వాటిలో విస్తారమైన కట్టెలు, భక్ష్య-భోజ్యాన్నములు, వివిధ పానీయాలు మరియు అవసరసామగ్రి సమృద్ధిగా నిల్వ చేయబడినవి. భూమిపై ఉన్నప్పటికీ ఆ శిబిరాలు దేవలోక విమానములవలె అతి శోభాయమానంగా ప్రకాశించుచుండెను.

राजेन्द्रO king of kings
राजेन्द्र:
TypeNoun
Rootराजेन्द्र
FormMasculine, Vocative, Singular
तदाthen
तदा:
TypeIndeclinable
Rootतदा
राज्ञाम्of the kings
राज्ञाम्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Genitive, Plural
अर्थेfor the purpose (of)
अर्थे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअर्थ
FormMasculine, Locative, Singular
शतानिhundreds
शतानि:
Karta
TypeNoun
Rootशत
FormNeuter, Nominative, Plural
सहस्राणिthousands
सहस्राणि:
Karta
TypeNoun
Rootसहस्र
FormNeuter, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
दुर्धर्षाःhard to assail
दुर्धर्षाः:
TypeAdjective
Rootदुर्धर्ष
FormMasculine, Nominative, Plural
बहुमूल्याःvery valuable
बहुमूल्याः:
TypeAdjective
Rootबहुमूल्य
FormMasculine, Nominative, Plural
शिविराःcamps
शिविराः:
Karta
TypeNoun
Rootशिविर
FormMasculine, Nominative, Plural
पृथक्separately
पृथक्:
TypeIndeclinable
Rootपृथक्
पृथक्each separately
पृथक्:
TypeIndeclinable
Rootपृथक्
कारिताःwere caused to be made / were constructed
कारिताः:
TypeVerb
Rootकृ
FormPast (Perfective), Plural, Passive, Past passive participle (क्त)
तेषाम्of them / their
तेषाम्:
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
अन्तःinside
अन्तः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअन्तः
बहूनाम्of many
बहूनाम्:
TypeAdjective
Rootबहु
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
काष्ठानाम्of timbers/wooden materials
काष्ठानाम्:
TypeNoun
Rootकाष्ठ
FormNeuter, Genitive, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
प्रचुरम्abundant
प्रचुरम्:
TypeAdjective
Rootप्रचुर
FormNeuter, Accusative, Singular
भक्ष्यभोज्यम्edibles and foods
भक्ष्यभोज्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootभक्ष्य-भोज्य
FormNeuter, Accusative, Singular
अन्नम्provisions/grain
अन्नम्:
Karma
TypeNoun
Rootअन्न
FormNeuter, Accusative, Singular
पानसामग्रीdrinking supplies
पानसामग्री:
TypeNoun
Rootपान-सामग्री
FormFeminine, Nominative, Singular
संग्रहःcollection/stockpile
संग्रहः:
Karta
TypeNoun
Rootसंग्रह
FormMasculine, Nominative, Singular
कृतःwas made/was done
कृतः:
TypeVerb
Rootकृ
FormPast (Perfective), Singular, Passive, Past passive participle (क्त)
तेthey/those
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
समस्ताःall
समस्ताः:
TypeAdjective
Rootसमस्त
FormMasculine, Nominative, Plural
शिविराःcamps
शिविराः:
Karta
TypeNoun
Rootशिविर
FormMasculine, Nominative, Plural
भूतलेon the ground
भूतले:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभूतल
FormNeuter, Locative, Singular
स्थित्वाhaving stood/being situated
स्थित्वा:
TypeVerb
Rootस्था
FormNon-finite, Active, Gerund (क्त्वा)
विमानानाम्of aerial chariots/palaces
विमानानाम्:
TypeNoun
Rootविमान
FormNeuter, Genitive, Plural
इवlike/as if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
सुशोभिताःbeautifully adorned
सुशोभिताः:
TypeAdjective
Rootसु-शोभित
FormMasculine, Nominative, Plural, Past passive participle (क्त)
आसन्were
आसन्:
TypeVerb
Rootअस्
FormImperfect, 3, Plural, Active

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
R
rājendra (addressed king)
R
rājānaḥ (kings)
Ś
śibirāṇi (encampments)
K
kāṣṭhāni (timber/wood)
B
bhakṣya-bhojya-anna (food provisions)
P
pāna-sāmagrī (drinking supplies)
B
bhūtala (earth/ground)
V
vimāna (celestial mansion/aerial palace)