Previous Verse
Next Verse

Shloka 20

धृतराष्ट्रस्य वंशोपदेशः

Dhṛtarāṣṭra’s Dynastic Counsel on Legitimate Rule

यस्य लोभाभिभूतस्य मतिं समनुवर्तसे । अनार्यस्याकृतज्ञस्थ लोभेन हृतचेतस:,मैं भी उसी वंशकी रक्षाके लिये विलाप कर रहा हूँ; परंतु न जाने क्‍यों आप मेरे कथनकी उपेक्षा कर रहे हैं। मैं पूछता हूँ, यह कुलांगार दुर्योधन इस कुलका कौन है? जिसके लोभके वशीभूत होनेपर भी आप उसकी बुद्धिका अनुसरण कर रहे हैं। लोभने इसकी विवेकशक्ति हर ली है। इसकी बुद्धि दूषित हो गयी है तथा यह पूरा अनार्य बन गया है

yasya lobhābhibhūtasya matiṁ samanuvartase | anāryasyākṛtajñasya lobhena hṛtacetasaḥ ||

విదురుడు పలికెను— లోభముచే ఆవరించబడినవాని మతిని, లోభమే చైతన్యాన్ని హరించిన అనార్యుడైన కృతఘ్నుని బుద్ధిని మీరు ఎందుకు అనుసరిస్తున్నారు?

यस्यwhose/of whom
यस्य:
Sambandha
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
लोभby greed
लोभ:
Karana
TypeNoun
Rootलोभ
FormMasculine, Instrumental, Singular
अभिभूतस्यof (one) overpowered
अभिभूतस्य:
Sambandha
TypeAdjective
Rootअभि-भू (भू)
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular, Past passive participle (क्त)
मतिम्mind/intention
मतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootमति
FormFeminine, Accusative, Singular
समनुवर्तसेyou follow/comply with
समनुवर्तसे:
Karta
TypeVerb
Rootसम्-अनु-वृत् (वृत्)
FormPresent, Second, Singular, Ātmanepada
अनार्यस्यof the ignoble
अनार्यस्य:
Sambandha
TypeAdjective
Rootअनार्य
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
अकृतज्ञस्यof the ungrateful
अकृतज्ञस्य:
Sambandha
TypeAdjective
Rootअकृतज्ञ
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
लोभेनby greed
लोभेन:
Karana
TypeNoun
Rootलोभ
FormMasculine, Instrumental, Singular
हृतtaken away/robbed
हृत:
TypeAdjective
Rootहृ (हृञ्)
FormMasculine/Neuter, Nominative, Singular, Past passive participle (क्त)
चेतसःof mind/consciousness
चेतसः:
Sambandha
TypeNoun
Rootचेतस्
FormNeuter, Genitive, Singular

विदुर उवाच

V
Vidura
D
Duryodhana

Educational Q&A

Do not align your decisions with a leader whose judgment is corrupted by greed; following such counsel leads to adharma and collective ruin. Ethical governance requires discernment (mati) free from lobha, and gratitude and nobility (āryatva) as marks of character.

In Udyoga Parva, as conflict escalates toward war, Vidura admonishes the Kuru elders for heeding Duryodhana. He portrays Duryodhana as greed-driven, ignoble, and ungrateful, warning that following his policy endangers the family and the kingdom.