Previous Verse
Next Verse

Shloka 19

धृतराष्ट्रस्य वंशोपदेशः

Dhṛtarāṣṭra’s Dynastic Counsel on Legitimate Rule

तन्मे विलपमानस्य वचन समुपेक्षसे । को<यं दुर्योधनो नाम कुले5स्मिन्‌ कुलपांसन:,मैं भी उसी वंशकी रक्षाके लिये विलाप कर रहा हूँ; परंतु न जाने क्‍यों आप मेरे कथनकी उपेक्षा कर रहे हैं। मैं पूछता हूँ, यह कुलांगार दुर्योधन इस कुलका कौन है? जिसके लोभके वशीभूत होनेपर भी आप उसकी बुद्धिका अनुसरण कर रहे हैं। लोभने इसकी विवेकशक्ति हर ली है। इसकी बुद्धि दूषित हो गयी है तथा यह पूरा अनार्य बन गया है

tan me vilapamānasya vacanaṃ sam-upekṣase | ko 'yaṃ duryodhano nāma kule 'smin kula-pāṃsanaḥ ||

విదురుడు పలికెను— ఈ వంశ రక్షణకై నేను విలపిస్తున్నాను; అయినా మీరు నా మాటను ఉపేక్షిస్తున్నారు. చెప్పండి, ఈ కులంలో ‘దుర్యోధనుడు’ అనే ఈ కులకలంకుడు అసలు ఎవడు? లోభముచే మూర్ఛితుడైన ఇతని బుద్ధిని మీరు ఎందుకు అనుసరిస్తున్నారు? లోభమే ఇతని చైతన్యాన్ని హరించింది; ఇతని మతి కలుషితమై, అతడు పూర్తిగా అనార్యుడయ్యాడు.

तत्that (speech/statement)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
मेof me / my
मे:
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Singular
विलपमानस्यof (me) lamenting
विलपमानस्य:
TypeVerb
Rootविलप्
Formशतृ (present active participle), Masculine, Genitive, Singular
वचनम्speech, words
वचनम्:
Karma
TypeNoun
Rootवचन
FormNeuter, Accusative, Singular
समुपेक्षसेyou disregard / you neglect
समुपेक्षसे:
TypeVerb
Rootउप-ईक्ष् (सम्+उप+ईक्ष्)
FormLat (Present), Ātmanepada, Second, Singular
कःwho?
कः:
TypePronoun
Rootकिम्
FormMasculine, Nominative, Singular
अयम्this
अयम्:
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Nominative, Singular
दुर्योधनःDuryodhana
दुर्योधनः:
TypeProperNoun
Rootदुर्योधन
FormMasculine, Nominative, Singular
नामby name / called
नाम:
TypeIndeclinable
Rootनाम
कुलेin the family
कुले:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकुल
FormNeuter, Locative, Singular
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootइदम्
FormNeuter, Locative, Singular
कुलपांसनःdefiler of the family
कुलपांसनः:
TypeNoun
Rootकुलपांसन
FormMasculine, Nominative, Singular

विदुर उवाच

V
Vidura
D
Duryodhana