Shloka 7
Adhyāya 128 — Proposal to Restrain Keśava; Sātyaki’s Warning and Vidura–Dhṛtarāṣṭra Counsel
Devanagari script
धृतराष्ट उवाच एष गान्धारि पुत्रस्ते दुरात्मा शासनातिग: । ऐश्वर्यलोभादैश्वर्य जीवितं च प्रहास्यति,उस समय धृतराष्ट्रने कहा--गान्धारि! तुम्हारा वह दुरात्मा पुत्र गुरुजनोंकी आज्ञाका उल्लंघन कर रहा है। वह ऐश्वर्यके लोभमें पड़कर राज्य और प्राण दोनों गँवा देगा
Translation
ధృతరాష్ట్రుడు పలికెను—“గాంధారీ! నీ కుమారుడు ఈ దురాత్ముడు గురుజనుల ఆజ్ఞను అతిక్రమిస్తున్నాడు. ఐశ్వర్యలోభంతో అతడు రాజ్యాన్నీ, ప్రాణాన్నీ రెండింటినీ కోల్పోతాడు.”
Word by Word
धृतराष्ट्रःDhṛtarāṣṭra
धृतराष्ट्रः:
Karta
TypeNoun
Rootधृतराष्ट्र
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
Karma
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3rd, Singular
एषःthis (man)
एषः:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
गान्धारिO Gāndhārī
गान्धारि:
Sampradana
TypeNoun
Rootगान्धारी
FormFeminine, Vocative, Singular
पुत्रःson
पुत्रः:
Karta
TypeNoun
Rootपुत्र
FormMasculine, Nominative, Singular
तेof you / your
ते:
Adhikarana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormGenitive, Singular
दुरात्माevil-souled
दुरात्मा:
Karta
TypeAdjective
Rootदुरात्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
शासनातिगःone who transgresses commands
शासनातिगः:
Karta
TypeAdjective
Rootशासनातिग
FormMasculine, Nominative, Singular
ऐश्वर्यलोभात्from/through greed for sovereignty
ऐश्वर्यलोभात्:
Apadana
TypeNoun
Rootऐश्वर्यलोभ
FormMasculine, Ablative, Singular
ऐश्वर्यम्sovereignty, kingdom
ऐश्वर्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootऐश्वर्य
FormNeuter, Accusative, Singular
जीवितम्life
जीवितम्:
Karma
TypeNoun
Rootजीवित
FormNeuter, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
प्रहास्यतिwill lose / will forfeit
प्रहास्यति:
TypeVerb
Rootहास्
FormSimple Future (Luṭ), 3rd, Singular
Speaker
धृतराष्ट उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes