Shloka 13
Adhyāya 128 — Proposal to Restrain Keśava; Sātyaki’s Warning and Vidura–Dhṛtarāṣṭra Counsel
अशक्योड्द्य त्वया राजन् विनिवर्तयितुं बलात् । राजन! इस दुर्योधनको काम और क्रोधने अपने वशमें कर लिया है, यह लोभमें फँस गया है; अतः आज आपका इसे बलपूर्वक पीछे लौटाना असम्भव है ।। राष्ट्रप्रदाने मूढस्य बालिशस्य दुरात्मन:
aśakyo ’dya tvayā rājan vinivartayituṃ balāt | rāṣṭrapradāne mūḍhasya bāliśasya durātmanaḥ ||
వైశంపాయనుడు అన్నాడు—ఓ రాజా, ఈ రోజు నీవు అతనిని బలవంతంగా వెనక్కు తిప్పడం అసాధ్యం. రాజ్యాన్ని అప్పగించే విషయంలో ఆ మోహగ్రస్తుడు, బాలిషుడు, దురాత్ముడు కామం, క్రోధం, లోభం వశమైపోయాడు; అతనిని నియంత్రించలేము.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
A person dominated by kāma (desire), krodha (anger), and lobha (greed) becomes resistant to wise counsel; when delusion hardens into obstinacy, even rightful and ethical settlements (like yielding a kingdom to avert harm) may become practically impossible without coercion.
Vaiśampāyana comments that the king being addressed cannot, at this moment, compel Duryodhana to retreat or agree to the surrender/return of the kingdom; Duryodhana is portrayed as deluded and morally compromised, making peaceful reversal unlikely.