Shloka 21
नारदकथितं माधव्याः तपश्चर्या–ययातेः स्वर्गविचारः | Nārada on Mādhavī’s Asceticism and the Scrutiny of Yayāti in Heaven
तदनन्तर अष्टक चन्द्रपुरीके समान प्रकाशित होनेवाली विश्वामित्रजीकी राजधानीमें गया और विश्वामित्र भी अपने शिष्य गालवको वह कन्या लौटाकर वनमें चले गये ।। गालवो<पि सुपर्णेन सह निर्यात्य दक्षिणाम् | मनसातिप्रतीतेन कन्यामिदमुवाच ह
tad-anantaraṃ aṣṭakaḥ candrapurīke samāna-prakāśitāyāṃ viśvāmitra-jī-kī rājadhānīṃ gataḥ, viśvāmitro 'pi sva-śiṣyaṃ gālavaṃ tāṃ kanyāṃ pratyarpya vane calitaḥ. gālavo 'pi suparṇena saha niryātya dakṣiṇām manasā ati-pratītena kanyām idam uvāca ha.
ఆ తరువాత అష్టకుడు చంద్రపురిలా ప్రకాశించే విశ్వామిత్రుని రాజధానికి వెళ్లాడు. విశ్వామిత్రుడు కూడా ఆ కన్యను తన శిష్యుడు గాలవునికి తిరిగి అప్పగించి అరణ్యానికి వెళ్లిపోయాడు. గాలవుడు సుపర్ణునితో కలిసి గురుదక్షిణను సమర్పించుటకు బయలుదేరి, మనసారా పరమ సంతృప్తితో ఆ కన్యతో ఈ మాటలు పలికాడు।
नारद उवाच
Educational Q&A
The verse highlights dharma in the guru–śiṣya relationship: the disciple’s obligation to fulfill dakṣiṇā with sincerity, and the teacher’s freedom to renounce worldly ties (symbolized by departing to the forest). It also underscores ethical restraint—returning the maiden to the disciple rather than treating her as property.
After Aṣṭaka reaches Candrapurī, Viśvāmitra returns the maiden to Gālava and withdraws to the forest. Gālava then departs with Suparṇa to obtain/complete the dakṣiṇā, and, feeling deep satisfaction, begins speaking to the maiden.