Shloka 51
कटके कुण्डले चैव ब्रह्मुसूत्रं तथा परम्
kaṭake kuṇḍale caiva brahmasūtraṃ tathā param | kaḍe kuṇḍala yajñopavīta vicitra-vastraṃ viśeṣataḥ gandham arpitvā vācakasya devatā-samāṃ pūjāṃ kuryāt | evaṃ-kārī śrotā bhagavato viṣṇoḥ loke gacchati ||
వైశంపాయనుడు పలికెను—“కంకణాలు, కుండలాలు, యజ్ఞోపవీతం, ఇతర ఆభరణాలు, విచిత్ర వస్త్రాలు, ముఖ్యంగా సుగంధ ద్రవ్యాలు సమర్పించి వాచకుని దేవునివలె పూజించవలెను. ఇలా చేసే శ్రోత భగవాన్ విష్ణువు లోకాన్ని పొందును.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that sacred listening is not passive: the listener should actively honor the reciter with respectful offerings and worship-like reverence. Such humility, gratitude, and support for dharma-teaching are presented as spiritually fruitful, leading to attainment of Viṣṇu’s abode.
In Svargārohaṇa Parva’s concluding instructions and reflections, Vaiśampāyana describes the proper way to receive the Mahābhārata’s recitation: by offering ornaments, sacred thread, garments, and fragrance, and by venerating the reciter like a deity. The promised result is heavenly/spiritual attainment in Viṣṇu’s realm.