Shloka 27
Kṣātra-dharma in Campaign and Battle: Protection, Purification, and the Ideal Warrior’s End (क्षात्रधर्मः—अभियानयुद्धे रक्षणदानशुद्धिः)
अरोगाणां स्पृहयते मुहुर्मुत्युमपीच्छति । वीरो दृप्तोडभिमानी च नेदृशं मृत्युमहीति,“यह बड़ा दुःख है। बड़ी पीड़ा हो रही है! यह मेरे किसी महान् पापका सूचक है।' इस प्रकार आर्तनाद करना, विकृत-मुख हो जाना, दुर्गन्धित शरीरसे मन्त्रियोंके लिये निरन्तर शोक करना, नीरोग मनुष्योंकी-सी स्थिति प्राप्त करनेकी कामना करना और वर्तमान रुग्णावस्थामें बारंबार मृत्युकी इच्छा रखना--ऐसी मौत किसी स्वाभिमानी वीरके योग्य नहीं है
arogāṇāṁ spṛhayate muhur mṛtyum apīcchati | vīro dṛpto 'bhimānī ca nedṛśaṁ mṛtyum arhati ||
భీష్ముడు అన్నాడు—రోగి మళ్లీ మళ్లీ ఆరోగ్యస్థితిని కోరుకుంటాడు; మళ్లీ మళ్లీ మరణాన్నీ ఆశిస్తాడు. కానీ గర్వమున్న, స్వాభిమానమున్న వీరుడు ఇలాంటి మరణానికి అర్హుడు కాదు—వేదనలో విలపిస్తూ, ముఖం వికృతం చేసుకొని, పరిచారకుల ఎదుట నిరంతరం శోకిస్తూ, ఆరోగ్యాన్ని తపిస్తూ, రోగంలోనే పదే పదే మరణాన్ని కోరుతూ చనిపోవడం.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma teaches that repeated lamentation and a death sought out of despair during illness is contrary to the dignity expected of a self-respecting warrior; one should endure suffering with steadiness and uphold honor rather than collapse into continual wailing and death-wishing.
In Shanti Parva, Bhishma instructs Yudhishthira on dharma and right conduct. Here he criticizes a pattern of behavior in sickness—constant grieving, craving the state of the healthy, and repeatedly wishing for death—saying such an end is not fitting for a proud, honorable hero.