Shloka 20
धर्म्यविजय-नियमाः
Rules for Dharmic Victory in Kṣatriya Engagement
अश्रद्दधानश्न भवेद् विनाशमुपगच्छति । सम्बद्धो वारुणै: पाशैरमर्त्य इव मन्यते,पापी मनुष्य पापकर्मके द्वारा धन पाकर हर्षसे खिल उठता है। वह पापी चोरीसे ही बढ़ता हुआ पापमें आसक्त हो जाता है और यह समझकर कि धर्म है ही नहीं, पवित्रात्मा पुरुषोंकी हँसी उड़ाता है। धर्ममें उसकी तनिक भी श्रद्धा नहीं रह जाती और पापके ही द्वारा वह विनाशके मुखमें जा पड़ता है। वह अपनेको देवताओं-सा अजर-अमर मानता है; परंतु उसे वरुणके पाशोंमें बँधना पड़ता है
aśraddadhānaś ca bhaved vināśam upagacchati | sambaddho vāruṇaiḥ pāśair amartya iva manyate ||
భీష్ముడు అన్నాడు—ధర్మంపై శ్రద్ధ లేని వాడు వినాశాన్ని చేరుతాడు. వరుణుని పాశాలతో బంధింపబడినప్పటికీ తాను అమరుడనని భావిస్తాడు. పాపకర్మలతో ధనం సంపాదించి హర్షిస్తాడు; దొంగతనంతో పెరుగుతూ పాపంలో మరింత ఆసక్తి పెంచుకుంటాడు; ‘ధర్మం లేదు’ అని భావించి శుచి-హృదయులను ఎగతాళి చేస్తాడు. ధర్మానికి గౌరవం లేశమాత్రం లేకపోతే పాపమే అతన్ని నాశనానికి తోసేస్తుంది—తాను దేవతలవలె అజరామరుడనని ఊహించినా, చివరికి వరుణుని బంధనంలో తప్పక చిక్కుతాడు.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Loss of faith in dharma leads to moral blindness and eventual ruin; even if a sinner feels invincible, the consequences of wrongdoing (symbolized by Varuṇa’s noose) inevitably bind and bring downfall.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on righteous conduct. Here he describes the psychological arc of a sinner—gaining illicit wealth, mocking the virtuous, denying dharma—and warns that such a person, though imagining immortality, is ultimately caught by the inescapable bonds of moral law.