Shloka 28
राजधर्मः—प्रमादवर्जनं, दण्डनीतिः, दुर्बलरक्षणम्
Royal Dharma: Vigilance, Just Punishment, Protection of the Vulnerable
यत्र पापा ज्ञायमानाक्षरन्ति सतां कलिववंन्दते तत्र राज्ञ: । यदा राजा शास्ति नरानशिष्टां- स्तदा राज्यं वर्धते भूमिपस्य,जहाँ पापी मनुष्य प्रकटरूपसे निर्भय विचरते हैं, वहाँ सत्पुरुषोंकी दृष्टिमें समझा जाता है कि राजाको कलियुगने घेर लिया है; किंतु जब राजा दुष्ट मनुष्योंको दण्ड देता है, तब उसका राज्य सब ओरसे उन्नत होने लगता है
utathya uvāca |
yatra pāpā jñāyamānāś caranti satāṁ kali-varṇaṁ dṛśyate tatra rājñaḥ |
yadā rājā śāsti narān aśiṣṭāṁs tadā rājyaṁ vardhate bhūmipasya ||
పాపులు పాపులని తెలిసినా భయంలేక బహిరంగంగా తిరుగుతున్న చోట సజ్జనులు—ఆ రాజును కలి ఆవరించిందని గ్రహిస్తారు; కానీ రాజు అశిష్టులైన దుష్టులను శిక్షించి దండిస్తే, ఆ భూపతి రాజ్యం అన్ని దిక్కులా వృద్ధి చెంది సమృద్ధి పొందుతుంది.
उतथ्य उवाच
Educational Q&A
A king’s legitimacy and the health of his realm are measured by the protection of dharma: if known wrongdoers act fearlessly, it signals moral collapse (Kali’s ascendancy) and failure of governance; firm, just discipline of the unruly enables the kingdom to flourish.
In the Shanti Parva’s instruction on rajadharma, the sage Utathya advises about signs of good and bad rule: unchecked public wrongdoing indicates the king is overpowered by Kali, whereas active punishment of the wicked leads to the growth and stability of the state.