Shloka 27
राजधर्मः—प्रमादवर्जनं, दण्डनीतिः, दुर्बलरक्षणम्
Royal Dharma: Vigilance, Just Punishment, Protection of the Vulnerable
यदा राष्ट्रे धर्ममग्र्यं चरन्ति संस्कारं वा राजगुणं ब्रुवाणा: । तैरेवाधर्मश्वरितो धर्ममोहात् तूर्ण जह्वात् सुकृतं दुष्कृतं च,जब राज्यमें रहनेवाले लोग राजाके गुणोंका बखान करते हुए वैदिक संस्कारोंके साथ उत्तम धर्मका आचरण करते हैं, उस समय राजा पापमुक्त हो जाता है तथा जब वे ही लोग धर्मके विषयमें मोहित हो जानेके कारण अधर्माचरण करने लगते हैं, उस समय राजा शीघ्र ही पुण्यसे हीन हो जाता है
yadā rāṣṭre dharmam agryaṃ caranti saṃskāraṃ vā rājaguṇaṃ bruvāṇāḥ | tair evādharmāśrito dharmamohāt tūṛṇaṃ jahyāt sukṛtaṃ duṣkṛtaṃ ca ||
రాజ్యంలో ప్రజలు రాజగుణాలను కీర్తిస్తూ వైదిక సంస్కారాలతో కూడిన ఉత్తమ ధర్మాన్ని ఆచరిస్తే, ఆ ప్రవర్తన వల్లనే రాజు పాపముక్తుడవుతాడు; కానీ అదే ప్రజలు ధర్మమోహంతో అధర్మంలో పడితే, రాజు త్వరగా పుణ్యాన్ని కోల్పోయి పాపంతో కూడ కలుషితుడవుతాడు.
उतथ्य उवाच
Educational Q&A
A ruler’s moral and karmic standing is closely tied to the conduct of the subjects: when society upholds dharma and proper rites, the king is purified; when society falls into adharma through confusion about dharma, the king rapidly loses merit and incurs demerit.
In Śānti Parva’s discourse on governance and dharma, the sage Utathya explains to the listener that the ethical health of a kingdom is reciprocal: public adherence to dharma supports the king’s righteousness, while widespread adharma undermines the king’s merit and stability.