Shloka 14

Adhyāya 90 — Protection of Livelihoods, Brahmanical Subsistence Norms, and Royal Oversight (राष्ट्रवृत्ति-राष्ट्रगुप्ति-उपदेशः)

Devanagari script

कि छिद्रंं को नु सड़ो मे कि वास्त्यविनिपातितम्‌ । कुतो मामाश्रयेद्‌ दोष इति नित्यं विचिन्तयेत्‌,मुझमें कौन-सी दुर्बलता है, किस तरहकी आसक्ति है और कौन-सी ऐसी बुराई है, जो अबतक दूर नहीं हुई है और किस कारणसे मुझपर दोष आता है? इन सब बातोंका राजाको सदा विचार करते रहना चाहिये

Translation

నాలో ఏ లోపం ఉంది, ఏ ఆసక్తి ఉంది, ఇంకా తొలగని ఏ దోషం ఉంది? ఏ కారణంతో నాపై అపవాదు వస్తుంది?—ఇవన్నీ రాజు నిత్యం విచారించాలి.

Word by Word

किम्what

छिद्रम्flaw, weak point

कःwho/which (what kind of)

नुindeed, then (interrogative particle)

सङ्गःattachment, clinging

मेof me / to me

किम्what

वाor

अस्तिis/exists

अविनिपातितम्not cast down/removed; not gotten rid of

कुतःfrom where; whence; why

माम्me

आश्रयेत्might resort to/attach to

दोषःfault, blame

इतिthus (quotative)

नित्यम्always, constantly

विचिन्तयेत्should reflect/ponder

Speaker

भीष्म उवाच

Character Dynamics

Dharma Sankata (Moral Dilemma)

War Context

Verse Rasa (Emotional Essence)

Philosophical Teaching

Political Layer

Geographic Context

Meter (Chandas)

Sandhi Notes