Shloka 11

Adhyāya 90 — Protection of Livelihoods, Brahmanical Subsistence Norms, and Royal Oversight (राष्ट्रवृत्ति-राष्ट्रगुप्ति-उपदेशः)

Devanagari script

सदैव राज्ञा योद्धव्यं सर्वलोकाद्‌ युधिष्िर । तस्माद्धेतोहि युज्जीत मनुष्यानेव मानव:,युधिष्ठिर! राजाको सब लोगोंकी भलाईके लिये सदा ही युद्ध करना अथवा उसके लिये उद्यत रहना चाहिये। अतः वह मानवशिरोमणि नरेश शत्रुओंकी गतिविधिको जाननेके लिये मनुष्योंको ही गुप्तचर नियत कर दे

Transliteration

sadaiva rājñā yoddhavyaṃ sarvalokād yudhiṣṭhira | tasmād heto hi yujjīta manuṣyān eva mānavaḥ ||

Translation

యుధిష్ఠిరా! సమస్త ప్రజల మేలుకోసం రాజు ఎల్లప్పుడూ యుద్ధం చేయుటకు లేదా యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఉండుటకు తగును. అందుకే మనుష్యశ్రేష్ఠుడైన ఆ నరపతి శత్రువుల గమనాగమనాలు తెలుసుకొనుటకు మనుష్యులనే గూఢచారులుగా నియమించాలి.

Word by Word

सदाalways

एवindeed/just

राज्ञाby the king

योद्धव्यम्must be fought / one should fight

सर्वलोकात्from/for all the people (all the world)

युधिष्ठिरO Yudhiṣṭhira

तस्मात्therefore/from that reason

हेतोःfrom the cause / for this reason

हिindeed/for

युज्जीतshould employ/should appoint

मनुष्यान्men/humans

एवonly/indeed

मानवःthe man (i.e., the king)

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

Bhīṣma

Yudhiṣṭhira

the king (rājā)

all people (sarvaloka)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes