Shloka 58
Treasury Security, Protection of Informants, and the Kalakavṛkṣīya Exemplum (Śānti Parva 83)
Devanagari script
राजोवाच भूयसा परिहारेण सत्कारेण च भूयसा । पूजितो ब्राह्मणश्रेष्ठ भूयो वस गृहे मम,राजाने कहा--विप्रवर! आपपर आनेवाले भय अथवा संकटका विशेषरूपसे निवारण करते हुए मैं आपको बड़े आदर-सत्कारके साथ अपने यहाँ रखूँगा। आप मेरे द्वारा सम्मानित हो बहुत कालतक मेरे महलमें निवास कीजिये
Transliteration
rājovāca bhūyasā parihāreṇa satkāreṇa ca bhūyasā | pūjito brāhmaṇaśreṣṭha bhūyo vasa gṛhe mama ||
Translation
రాజు అన్నాడు— “బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా! నేను నీకు మరింత రక్షణను, మరింత ఆతిథ్య-సత్కారాన్ని కల్పించి గౌరవిస్తాను. నా చేత విధివిధానంగా పూజింపబడి నీవు మళ్లీ—అవును, దీర్ఘకాలం—నా గృహంలో నివసించు।”
Word by Word
राजाthe king
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), Third, Singular, Parasmaipada
भूयसाwith more / greatly
भूयसा:
Karana
TypeAdjective
Rootभूयस्
FormNeuter, Instrumental, Singular
परिहारेणby protection/avoidance (removal of danger)
परिहारेण:
Karana
TypeNoun
Rootपरिहार
FormMasculine, Instrumental, Singular
सत्कारेणby honor/respectful hospitality
सत्कारेण:
Karana
TypeNoun
Rootसत्कार
FormMasculine, Instrumental, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
भूयसाwith more / greatly
भूयसा:
Karana
TypeAdjective
Rootभूयस्
FormNeuter, Instrumental, Singular
पूजितःhonored, worshipped
पूजितः:
TypeAdjective
Rootपूजित
FormMasculine, Nominative, Singular
ब्राह्मणश्रेष्ठO best of Brahmins
ब्राह्मणश्रेष्ठ:
Sampradana
TypeNoun
Rootब्राह्मणश्रेष्ठ
FormMasculine, Vocative, Singular
भूयःagain; further; moreover
भूयः:
TypeIndeclinable
Rootभूयस्
वसdwell; stay
वस:
TypeVerb
Rootवस्
FormImperative, Second, Singular, Parasmaipada
गृहेin (my) house
गृहे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootगृह
FormNeuter, Locative, Singular
ममof me; my
मम:
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
R
rājā (the king)B
brāhmaṇaśreṣṭha (an eminent Brahmin)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes