Shloka 40
Treasury Security, Protection of Informants, and the Kalakavṛkṣīya Exemplum (Śānti Parva 83)
स्थाण्वश्मकण्टकवतीं सिंहव्याप्रसमाकुलाम् | दुरासदां दुष्प्रसहां गुहां हैमवतीमिव,जैसे हिमालयकी कन्दरामें ढूँठ, पत्थर और काँटे होते हैं, उसके भीतर सिंह और व्याप्रोंका भी निवास होता है तथा इन्हीं सब कारणोंसे उसमें प्रवेश पाना या रहना अत्यन्त कठिन एवं दुःसह हो जाता है, उसी प्रकार दुष्ट अधिकारियोंके कारण इस राज्यमें किसी भले मनुष्यका रहना मुश्किल है
bhīṣma uvāca | sthāṇv-aśma-kaṇṭakavatīṃ siṃha-vyāghra-samākulām | durāsadāṃ duṣprasahāṃ guhāṃ haimavatīm iva |
భీష్ముడు పలికెను—హిమాలయ గుహలో మొద్దులు, రాళ్లు, ముళ్లు ఉండి, అందులో సింహాలు, పులులు సంచరిస్తే—అందులో ప్రవేశించడమూ, నిలవడమూ అత్యంత కష్టం, అసహ్యం అవుతుంది; అలాగే దుష్ట అధికారులతో నిండిన రాజ్యంలో సజ్జనుడు నివసించడం దుర్లభం।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A kingdom becomes unlivable for the virtuous when administration is dominated by wicked officials; the ruler’s duty is to ensure governance that protects and enables good people rather than driving them away.
In Bhishma’s instruction on statecraft and dharma in the Shanti Parva, he uses a vivid simile—an inhospitable Himalayan cave—to describe how oppressive, corrupt authority makes a realm dangerous and unbearable for decent citizens.