Shloka 9
Āśrama-dharma: Duties of the Four Life-Stages (आश्रमधर्मः)
Devanagari script
दममेव महाराज धर्ममाहु: पुरातनम् । स्वाध्यायाभ्यसनं चैव तत्र कर्म समाप्यते,महाराज! इन्द्रिय-संयमको ब्राह्मणोंका प्राचीन धर्म बताया गया है। इसके सिवा, उन्हें सदा वेद-शास्त्रोंका स्वाध्याय करना चाहिये; क्योंकि इसीसे उनके सब कर्मोकी पूर्ति हो जाती है
Transliteration
dama eva mahārāja dharmam āhuḥ purātanam | svādhyāyābhyasanaṃ caiva tatra karma samāpyate ||
Translation
మహారాజా! ఇంద్రియనిగ్రహమే ప్రాచీన ధర్మమని చెప్పబడింది. దానితో పాటు నిరంతర స్వాధ్యాయాభ్యాసం కూడా విధేయం; ఎందుకంటే దానివల్లనే బ్రాహ్మణుని కర్తవ్యాలు సంపూర్ణమవుతాయి.
Word by Word
दमम्self-control
दमम्:
Karma
TypeNoun
Rootदम (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
एवindeed/alone
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
महाराजO great king
महाराज:
TypeNoun
Rootमहाराज (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative, Singular
धर्मम्dharma/duty
धर्मम्:
Karma
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
आहुःthey have said/call
आहुः:
TypeVerb
Rootअह् (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd, Plural, Parasmaipada
पुरातनम्ancient
पुरातनम्:
TypeAdjective
Rootपुरातन (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
स्वाध्याय-अभ्यसनम्study (of Veda) and practice/repetition
स्वाध्याय-अभ्यसनम्:
Karma
TypeNoun
Rootस्वाध्याय (प्रातिपदिक) + अभ्यसन (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
एवalso/indeed
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
तत्रthere/in that (matter)
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
कर्मaction/rite; (one's) duty
कर्म:
Karta
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative, Singular
समाप्यतेis completed/comes to fulfillment
समाप्यते:
TypeVerb
Rootसम् + आप् (धातु)
FormPresent (लट्), 3rd, Singular, Atmanepada (passive sense)
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaM
Mahārāja (the king, i.e., Yudhiṣṭhira)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes