Shloka 8
Āśrama-dharma: Duties of the Four Life-Stages (आश्रमधर्मः)
आर्जवं भृत्यभरणं नवैते सार्ववर्णिका: । ब्राह्मणस्य तु यो धर्मस्तं ते वक्ष्यामि केवलम्,किसीपर क्रोध न करना, सत्य बोलना, धनको बाँटकर भोगना, क्षमाभाव रखना, अपनी ही पत्नीके गर्भसे संतान पैदा करना, बाहर-भीतरसे पवित्र रहना, किसीसे द्रोह न करना, सरलभाव रखना और भरण-पोषण के योग्य व्यक्तियोंका पालन करना--ये नौ सभी वर्णोंके लिये उपयोगी धर्म हैं। अब मैं केवल ब्राह्णका जो धर्म है, उसे बता रहा हूँ
bhīṣma uvāca | ārjavaṁ bhṛtyabharaṇaṁ navaite sārvavarṇikāḥ | brāhmaṇasya tu yo dharmas taṁ te vakṣyāmi kevalam ||
సరళత, ఆధారపడినవారిని పోషించే ధర్మం—ఇతరాలతో కలిపి ఇవి తొమ్మిది ఆచారాలు అన్ని వర్ణాలకు హితకరమైనవి. ఇప్పుడు మాత్రం బ్రాహ్మణునికే ప్రత్యేకమైన ధర్మాన్ని నీకు చెప్పుదును.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma distinguishes between (1) ethical duties that are universal—beneficial for all varṇas—and (2) duties that are specific to the Brahmin. This verse serves as a transition: it affirms common moral foundations (like straightforwardness and supporting dependents) before moving to Brahmin-specific dharma.
In the Shanti Parva’s instruction section, Bhishma is advising Yudhishthira on dharma after the war. Here he concludes a list of nine general duties shared by all and signals that he will next explain the particular obligations of Brahmins.