Shloka 43
Bhīṣma’s Śara-śayyā Stuti to Vāsudeva and Yogic Preparation for Dehotsarga
Body-Relinquishment
Devanagari script
ऋग्यजु:सामधामानं दशार्धहविरात्मकम् | यं सप्ततन्तुं तन्वन्ति तस्मै यज्ञात्मने नमः,ऋग्वेद, यजुर्वेद तथा सामवेद जिसके आश्रय हैं, पाँच प्रकारका हविष्य जिसका स्वरूप है, गायत्री आदि सात छन््द ही जिसके सात तन््तु हैं, उस यज्ञके रूपमें प्रकट हुए परमात्माको प्रणाम है
Translation
ఋగ్, యజుః, సామ—ఇవే ఆయన ధామాలు; ‘దశార్ధ’మనే పంచవిధ హవిస్సే ఆయన స్వరూపం; గాయత్రీ మొదలైన ఏడు ఛందస్సులే ఆయన ఏడు తంతువులు—అటువంటి యజ్ఞాత్మ పరమాత్మకు నమస్కారం.
Word by Word
ऋग्यजुःसामधामानम्having the abodes/supports of Ṛg, Yajus and Sāman (i.e., based on the three Vedas)
ऋग्यजुःसामधामानम्:
Karma
TypeNoun
Rootऋग्-यजुः-साम-धामन्
FormNeuter, Accusative, Singular
दशार्धहविरात्मकम्whose nature consists of the ten and the half oblations
दशार्धहविरात्मकम्:
Karma
TypeAdjective
Rootदश-अर्ध-हविस्-आत्मक
FormNeuter, Accusative, Singular
यम्whom
यम्:
Karma
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Accusative, Singular
सप्ततन्तुम्having seven threads
सप्ततन्तुम्:
Karma
TypeNoun
Rootसप्त-तन्तु
FormMasculine, Accusative, Singular
तन्वन्तिthey weave/extend
तन्वन्ति:
Karta
TypeVerb
Rootतन्
FormPresent (Lat), Third, Plural, Parasmaipada
तस्मैto him
तस्मै:
Sampradana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Dative, Singular
यज्ञात्मनेto the one whose essence is sacrifice / to the sacrificial Self
यज्ञात्मने:
Sampradana
TypeNoun
Rootयज्ञ-आत्मन्
FormMasculine, Dative, Singular
नमःsalutation
नमः:
Karma
TypeIndeclinable
Rootनमस्
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes