Shloka 57
Āścarya-kathana: Brāhmaṇa–Nāga Dialogue on Sūrya (Vivasvat) and the ‘Second Sun’ Phenomenon
एकव्यूहविभागो वा क्वचिद् द्विव्यूहसंज्ञित: । त्रिव्यूहश्चापि संख्यातश्षतुर्व्यूहश्च दृश्यते
ekavyūhavibhāgo vā kvacid dvivyūhasaṃjñitaḥ | trivyūhaścāpi saṃkhyātaś caturvyūhaś ca dṛśyate ||
కొన్ని సందర్భాలలో ఈ విభాగం ఒక వ్యూహంగా చెప్పబడుతుంది; మరికొన్ని చోట్ల అది ద్వివ్యూహమని పిలవబడుతుంది. అది త్రివ్యూహంగా కూడా లెక్కించబడుతుంది; ఇంకొన్ని చోట్ల చతుర్వ్యూహమూ దర్శనమిస్తుంది.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights that the same tactical or doctrinal material can be organized under different numerical classifications (onefold, twofold, threefold, fourfold). It trains the listener to recognize that variations in enumeration are often differences of arrangement and naming, not necessarily contradictions.
Vaiśampāyana continues an explanatory discourse, noting that descriptions of vyūhas (battle formations/arrays) appear in multiple schemes—sometimes as one, sometimes as two, three, or four—depending on the context and method of classification being used.