Shloka 6
Yajña-bhāga-vyavasthā and the Pravṛtti–Nivṛtti Framework (यज्ञभागव्यवस्था तथा प्रवृत्तिनिवृत्तिधर्मविवेचनम्)
चित्रवर्णमयूरैश्व केकाशतविराजितै: । राजहंससमूहैश्च॒ कृष्ण: परभृतैस्तथा
citravarṇamayūraiś ca kekaśatavirājitaiḥ | rājahaṃsasamūhaiś ca kṛṣṇaiḥ parabhṛtaiḥ tathā ||
భీష్ముడు పలికెను—ఆ పర్వత ప్రాంతము అనేక వర్ణముల మయూరములతో అలంకృతమై, వాటి వందల కేకలతో ప్రకాశించుచుండెను. రాజహంసల గుంపులు, అలాగే నల్లని కోకిలలు కూడ అక్కడ శోభనిచ్చిరి. నలుమూలలా నానావిధ ప్రాణుల శాంత, మధుర ధ్వనులు వ్యాపించి, అప్సరసలు ఎక్కడికక్కడ విహరించుచుండిరి—ఆ వనము శాంతి, మంగళ సౌందర్యములతో నిండినట్లు కనిపించెను.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds śānti (tranquility) through a harmonious natural soundscape. In the Shānti Parva’s ethical atmosphere, such imagery supports the ideal that inner and outer order—calm speech, restrained conduct, and a settled mind—are conducive to dharma and reflective understanding.
Bhīṣma is describing a serene mountain setting: multicolored peacocks calling, flocks of royal swans, and dark cuckoos filling the region with gentle sounds, while apsarases move about—painting an idyllic, auspicious scene.