Shloka 82
नारद–शुक संवादः
Impermanence, Svabhāva, and Śuka’s Resolve for Yoga
पश्यापश्यं यो न पश्येत् क्षेम्यं तत्त्वं च काश्यप । केवलाकेवलं चाद्यं पञ्चविंशं परं च यत्
paśyāpaśyaṃ yo na paśyet kṣemyaṃ tattvaṃ ca kāśyapa | kevalākevalaṃ cādyaṃ pañcaviṃśaṃ paraṃ ca yat ||
యాజ్ఞవల్క్యుడు పలికెను—ఓ కాశ్యపా! దర్శి మరియు అదర్శి మధ్య భేదాన్ని—అంటే చైతన్యాత్మను మరియు జడక్షేత్రాన్ని—వేరు చేసి గ్రహించని వాడు మంగళకరమైన తత్త్వాన్ని నిజంగా చూడలేడు. అతడు ‘కేవల’ (ప్రకృతిసంసర్గరహిత ఆత్మ), ‘అకేవల’ (ప్రకృతిసంసర్గయుక్త ఆత్మ), ఆదితత్త్వం, ఇరవైయైదవ తత్త్వమైన పురుషుడు, మరియు వాటికన్నా పరమైన పరతత్త్వాన్ని కూడా యథార్థంగా తెలుసుకోడు; అందువల్ల అతడు పునఃపునః ఆవాగమన చక్రంలోనే చిక్కి ఉంటాడు।
याज़्ञवल्क्य उवाच
Educational Q&A
Liberating insight requires discriminating consciousness (the seer/Self) from insentient nature (the seen/Prakṛti and its products). One must also understand the Self as both ‘pure’ (kevala) and ‘associated’ (akevala) in lived experience, recognize the Sāṅkhya framework of principles (including the 25th, Puruṣa), and know the Supreme beyond them; without this right discernment, one remains bound to saṃsāra.
In Śānti Parva’s instruction on peace and liberation, the sage Yājñavalkya addresses Kāśyapa, emphasizing philosophical discrimination and correct metaphysical knowledge as the basis for welfare and release from repeated birth and death.